Kup bilet

100. rocznica urodzin Karola Wojtyły

„Muszę przyznać, że całe to szczególne doświadczenie teatralne zapisało się bardzo głęboko w mojej pamięci, chociaż od pewnego momentu zdawałem sobie sprawę, że teatr nie był moim powołaniem.”

Jan Paweł II, Dar i Tajemnica, Kraków 1996.

 

Dziś obchodzimy 100. rocznicę urodzin Karola Wojtyły – papieża Jana Pawła II. Zanim wstąpił do seminarium, realizował się jako aktor, poeta i dramaturg. Doświadczenie aktorskie wykorzystywał później w swoich przemowach do wiernych, a niektóre fragmenty z nich stały się popularnymi cytatami, uniwersalnymi wskazówkami, złotymi myślami i aforyzmami

Fascynacja Wojtyły teatrem i poezją miała swój początek już w dzieciństwie. Jako uczeń gimnazjum wielokrotnie oglądał w Krakowie spektakle na scenie Teatru im. J. Słowackiego, brał także lekcje dykcji i retoryki, uczestniczył w konkursach recytatorskich i występował na deskach wadowickiego teatru. Swoją pasję teatralną w późniejszych latach realizował dwutorowo: i jako aktor, i jako pisarz – autor sztuk teatralnych oraz szkiców publicystycznych dotyczących teatru. W czasie studiów polonistycznych występował w spektaklach teatralnych – m.in. w 1939 r. uczestniczył w pracach Studia 39 zorganizowanego przy Krakowskiej Konfraterni Teatralnej. Jako aktor występował także w założonym w 1941 r. w Krakowie przez Mieczysława Kotlarczyka Teatrze Rapsodycznym, który zainaugurował swoją działalność wystawieniem „Króla-Ducha” Juliusza Słowackiego. Z tą sceną związany był aż do 1944 r. Teatr, który najbardziej go interesował, zbudowany był na słowie. Wojtyła widział w nim moc sprawczą, a także wehikuł odsłaniający niezmierzoną liczbę etycznych, intelektualnych i estetycznych bodźców.

Teatr Rapsodyczny prowadzony przez Mieczysława Kotlarczyka i Karola Wojtyłę w czasie II wojny światowej był jedną z konspiracyjnych form oporu. Spektakle, realizowane w prywatnych mieszkaniach, kultywowały polskość. Repertuar obejmujący teksty polskich romantyków Adama Mickiewicza, Juliusza Słowackiego, Zygmunta Krasińskiego oraz Cypriana Kamila Norwida ukazywał obraz człowieka rozdartego między tym co Boskie, a tym co ludzkie i doczesne. Ta idea prowadziła twórców ku tradycji średniowiecznego moralitetu. Aby teatr mógł stać się szekspirowską „pułapką” odsłaniającą przed widzem zło i budzącą jego sumienie artyści rozwijali dyscyplinę, w której nie było miejsca na osobiste emocje. Gra aktorów wynikała z wcześniejszej intelektualnej pracy nad tekstem, prowadzącej do wyboru jedynie niezbędnych środków, najtrafniej wyrażających treść i poetykę słów. Zasada myślowego skrótu obowiązywała również scenografów, kształtujących przestrzeń w której najważniejsza jest postać sceniczna. Wszystkie elementy spektaklu, miały tworzyć jedność służącą przewodniej idei, odczytanej w słowach i za pomocą słów przekazywanej.

Twórczość literacką Karola Wojtyły – nie tylko dramaturgię, ale także poezję, szkice i publicystykę – łączy zawarte w niej odniesienie do Boga. Są to utwory o charakterze religijnym, poruszające tematy biblijne, społeczne i te związane z polską kulturą oraz historią.

W kolekcji Muzeum Śląskiego, znajdują się dzieła, które dokumentują teatralne realizacje tekstów dramatów napisanych przez Karola Wojtyłę oraz wiążą się z polską tradycją rapsodu.

opracowania: Sylwia Ryś i Agnieszka Kołodziej-Adamczuk

 

Share on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn