Kup bilet

„Francuskie akcenty” w III powstaniu śląskim // Tamten rok, dwudziesty pierwszy…

W trakcie III powstania śląskiego w użyciu były francuskie bagnety Bagnet FRS. WZ.86/93 do karabinu Lebel 1886 oraz RSC Mle 1917. Broń ta miała charakterystyczną formę „bagnetu-szpady”, przeznaczonego wyłącznie do kłucia. Bagnet był bardzo popularny wśród francuskich żołnierzy, którzy nazywali go pieszczotliwie „Rozalią”. Rany nim zadane były bardzo groźne. Do Polski bagnety trafiły wraz z armią gen. Hallera w 1919 roku, w czasie wojny z bolszewikami zakupiono ich większą ilość. Potem część z nich trafiła na Górny Śląsk.

francuski bagnet FRS. WZ.86/93 do karabinu Lebel 1886 oraz RSC Mle 1917

Uzbrojenie to nie jedyny „francuski akcent” powstania. Jeszcze przed jego wybuchem Francuzi zachowywali wobec strony polskiej życzliwą neutralność. Francuscy kontrolerzy graniczni przymykali oczy na przerzuty broni i zaopatrzenia dla powstańców. A już w czasie walk Niemcy, a także Włosi i Brytyjczycy wysuwali wobec francuskich żołnierzy oskarżenia o bratanie się z powstańcami. Rzeczywiście, bywało i tak. Przykładem jest porucznik Henri Bernard, o którym zachowała się informacja, że 27 czerwca 1921 został zwolniony z wojsk powstańczych i wyjechał z Górnego Śląska do Krakowa.

Znacznie więcej wiadomo o innym francuskim powstańcu, który nazywał się Henri Pautex. Był żołnierzem 6. Batalionu Szaserów Alpejskich. Pautex 3 maja 1921 zgłosił się jako ochotnik do III powstania. Szkolił powstańców, a później służył w 7 kompanii II batalionu pułku zabrskiego Pawła Cymsa i brał udział w walkach. Po powstaniu został na Górnym Śląsku. Ożenił się w 1922 roku z Franciszką Kneifel, działaczką oświatową, i zamieszkał w Królewskiej Hucie (późniejszym Chorzowie). Pracował w Spółce Akcyjnej „Skarboferm”, w latach 1929–1930 rozpoczął budowę ośrodka sportu i rekreacji „Dolina Szwajcarska” i prowadził tam restaurację (późniejsza „Przystań” w Wojewódzkim Parku Kultury i Wypoczynku, dzisiejszym Parku Śląskim). Pautex był członkiem Zawiązku Obrony Kresów Zachodnich i innych organizacji. W czasie okupacji aresztowany przez gestapo, wysłany do obozu Auschwitz, gdzie zmarł w styczniu 1941.

Ze względu na przychylność Francuzów wobec powstańców na ich cześć jedną z ulic w Katowicach nazwano ulicą Francuską. Żołnierze francuscy, którzy przebywali na Górnym Śląsku w latach 1920–1922, otrzymywali odznakę pamiątkową, widoczną na zdjęciu.

Jan Sasor

medal pamiątkowy Górnego Śląska


Cykl Tamten rok, dwudziesty pierwszy… przybliża codzienność, przełomowe wydarzenia i ludzi tamtych czasów. Przypomnimy je w serii krótkich artykułów, ilustrowanych fotografiami oraz wizerunkami eksponatów ze zbiorów Muzeum Śląskiego. Artykuły będą pojawiały się regularnie, w czwartki, przez cały rok.  Cyklowi towarzyszyć będzie pięć edycji konkursu. Aby wziąć w nich udział, trzeba będzie odpowiedzieć na pytania odnoszące się do historii publikowanych w jego ramach. Dla osób, które otrzymają największą liczbę punktów, przygotowaliśmy nagrody.  Formularz konkursowy będzie publikowany na stronie muzeum wraz z ostatnim artykułem każdej edycji.

>>> Przejdź do specjalnie dedykowanej zakładki dotyczącej całego cyklu edukacyjnego pn. Tamten rok, dwudziesty pierwszy…, gdzie publikowane będą artykuły o tematyce powstańczej.

Share on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn