Kup bilet

III powstanie śląskie // Tamten rok, dwudziesty pierwszy…

Zdjęcie przedstawia zbiórkę powstańców w Dobrodzieniu, najprawdopodobniej w pierwszych dniach III powstania śląskiego, na początku maja 1921 roku.

Zdjęcie przedstawia zbiórkę powstańców w Dobrodzieniu, najprawdopodobniej w pierwszych dniach III powstania śląskiego, na początku maja 1921 roku.

Trzecie powstanie śląskie, w porównaniu do dwóch poprzednich, było znacznie lepiej przygotowane. Powstania z lat 1919 i 1920 były zrywami spontanicznymi, reakcją na działania strony niemieckiej.

Do wybuchu powstania z 1920 roku przyczyniło się narastające w toku kampanii plebiscytowej napięcie. Było przygotowywane na wypadek, gdyby strona niemiecka postanowiła zająć zbrojnie obszar plebiscytowy. Obawiano się także, słusznie, jak się okazało, że alianci niekorzystnie dla strony polskiej zinterpretują wynik plebiscytu i Polsce przypadnie nieduży fragment Górnego Śląska bez zakładów przemysłowych.

W ramach przygotowań do powstania strona polska zreorganizowała działalność konspiracyjną. W miejsce Polskiej Organizacji Wojskowej Górnego Śląska powołano tajną Centralę Wychowania Fizycznego, przekształconą potem w Dowództwo Obrony Plebiscytu. Rozpoczęto opracowywanie planu powstania. Za cel przyjęto opanowanie jak największej części Górnośląskiego Obszaru Plebiscytowego do tzw. linii Korfantego, a następnie utrzymywanie tego terenu, by zmusić aliantów do ustępstw na rzecz strony polskiej

W dniach 29 kwietnia – 2 maja przeprowadzono mobilizację. Na początku powstania do walki stanęło łącznie ok. 40,5 tys. zaprzysiężonych. Oddziały te były uzbrojone w około 27,6 tys. karabinów, 290 ciężkich karabinów maszynowych, około 250 miotaczy granatów. W trakcie walk, dzięki rekrutacji i poborowi, liczba powstańców zwiększyła się do około 60 tys.

Wojska powstańcze zorganizowano w trzy grupy operacyjne – „Północ”, „Wschód” i „Południe”. Najliczniejsza była grupa „Wschód”, której zadaniem było opanowanie okręgu przemysłowego i kontynuowanie uderzenia w kierunku Koźla i Opola. Grupa ta dysponowała około połową wszystkich żołnierzy i sprzętu. Dwie pozostałe miały zabezpieczać jej flanki oraz zająć tereny w pobliżu Olesna na północy oraz Rybnika i Pszowa na południu. Naczelna Komenda Wojsk Powstańczych znajdowała się w Szopienicach, dzisiejszej dzielnicy Katowic. Głównodowodzącym został podpułkownik Wojska Polskiego hrabia Maciej Mielżyński, pseudonim „Nowina-Doliwa”.

Jan Sasor


Cykl Tamten rok, dwudziesty pierwszy… przybliża codzienność, przełomowe wydarzenia i ludzi tamtych czasów. Przypomnimy je w serii krótkich artykułów, ilustrowanych fotografiami oraz wizerunkami eksponatów ze zbiorów Muzeum Śląskiego. Artykuły będą pojawiały się regularnie, w czwartki, przez cały rok.  Cyklowi towarzyszyć będzie pięć edycji konkursu. Aby wziąć w nich udział, trzeba będzie odpowiedzieć na pytania odnoszące się do historii publikowanych w jego ramach. Dla osób, które otrzymają największą liczbę punktów, przygotowaliśmy nagrody.  Formularz konkursowy będzie publikowany na stronie muzeum wraz z ostatnim artykułem każdej edycji.

>>> Przejdź do specjalnie dedykowanej zakładki dotyczącej całego cyklu edukacyjnego pn. Tamten rok, dwudziesty pierwszy…, gdzie publikowane będą artykuły o tematyce powstańczej.

Share on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn