Kup bilet

Kościół a narodowość // Tamten rok, dwudziesty pierwszy…

Z katolicyzmem na niemieckim Górnym Śląsku silnie związany był polski ruch narodowy. Większość druków ukazujących się w języku polskim to wydawnictwa o charakterze religijnym.

Pocztówka z ok. 1910 roku z dzisiejszych Piekar Śląskich

Pocztówka z ok. 1910 roku z dzisiejszych Piekar Śląskich, wówczas Deutsch Piekar

Dla Górnoślązaków sprzed stu lat bardzo ważne były dwa miejsca pielgrzymkowe – sanktuaria na Górze św. Anny (Annaberg) i w Piekarach Śląskich (Deutsch Piekar). W obu miejscach pielgrzymkowych działały drukarnie. W Piekarach Śląskich w roku 1847 swoją drukarnię założył pochodzący z Częstochowy Teodor Wojciech Heneczek, który przeznaczył na ten cel posag swojej żony. Wydawał dzieła hagiograficzne, modlitewniki, śpiewniki, ale również literaturę staropolską czy dzieła polskich pisarzy. Drukował również gazety w języku polskim, np. „Dziennik Górnośląski” czy „Tygodnik Katolicki”. Z kolei w Górze św. Anny działało wydawnictwo Karla Böhma, prowadzone później przez jego zięcia Michała Rogiera, w którym ukazywały się polskojęzyczne książki religijne. Konkurencyjną drukarnię otworzył Franciszek Gielnik, który również specjalizował się w drukach katolickich, jednak wydawał je w rozmiarze kieszonkowym i w miękkiej oprawie, dzięki czemu miały przystępne ceny.

Bardzo szybko doszło do połączenia propagowania języka polskiego z szerzeniem polskiego poczucia narodowego. Polska strona wykorzystywała to w okresie plebiscytowym i powstań. Strona niemiecka w propagandzie plebiscytowej również próbowała wykorzystać Kościół katolicki, by zdobyć jak najwięcej głosów. Jednak na Górnym Śląsku językiem katolicyzmu był w dużej mierze język polski, więc już z tego powodu łatwiej było uprawiać agitację propolską.

Kościół a narodowość // Tamten rok, dwudziesty pierwszy...Kościół a narodowość // Tamten rok, dwudziesty pierwszy... 1Mimo to również strona niemiecka odwoływała się do religii. Na przykład na medaliku ze zbiorów Muzeum Śląskiego przedstawiono z jednej strony św. Jadwigę (St. Hedwig), z drugiej umieszczono napisy w dwóch językach „Oberschlesier, bedenket aus Deutschland kam euch das Christentum. Górnoślązacy, pomnijcie na to, że z Niemiec otrzymaliście chrześcijaństwo”.

 

Jan Sasor

Share on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn