Kup bilet

Pociągi pancerne // Tamten rok, dwudziesty pierwszy

Pociągi pancerne

Zdjęcia z NAC – pociąg pancerny „Pieron”

Charakterystyczną cechą III powstania było wykorzystywanie przez powstańców pociągów pancernych. Był to bardzo dobry pomysł, zważywszy na dużą gęstość sieci kolejowej na Górnym Śląsku, liczne połączenia torowe nie tylko między miastami, ale i między zakładami przemysłowymi. Jeszcze w okresie plebiscytowym Wojsko Polskie wydzieliło na potrzeby przyszłych walk dwa pociągi pancerne, „Piłsudczyk” i „Wilk”, następnie jeszcze trzy: „Paderewski”, „Mściciel” i nieznanej nazwy. Pociągi przemianowano potem i nazywały się „Nowina-Doliwa” (pseudonim głównodowodzącego wojsk powstańczych, Macieja Mielżyńskiego), „Korfanty”, „Zygmunt Powstaniec”, „Tadek Ślązak” i „Górnik”. Stacjonowały w Krakowie, w tajemnicy przed Niemcami i aliantami, gotowe w każdej chwili ruszyć ku granicy i wesprzeć walczących. Już w trakcie powstania w górnośląskich zakładach powstawały kolejne, tym razem improwizowane pociągi pancerne. Początkowo zamiast płyt pancernych używano podkładów kolejowych wzmacnianych betonem, z czasem zastępowano je pancerzem stalowym. Łącznie w powstaniu uczestniczyło 16 pociągów pancernych.

Pociągi różniły się między sobą. Część powstała już jako gotowa broń pancerna, część była improwizowana, niektóre były wąskotorowe. Z grubsza jednak składy miały podobne: całkowicie lub częściowo opancerzony parowóz oraz dwa wagony – lory, jedna na początku, a druga na końcu składu. Na lorach wożono narzędzia i materiały do naprawy torów. Podłączano także pancerne węglarki uzbrojone w działo i z zapasem amunicji. Jedną z węglarek umieszczano za parowozem, a drugą za tylną lorą.

Pociągi pancerne nie były jedynie „straszakami”, skutecznie wykorzystywano je w walce. Na przykład w dniach 7–10 maja „Korfanty” dowodzony przez por. Włodzimierza Abłamowicza i „Pieron” dowodzony przez Jana Heina brały udział w walkach o Kędzierzyn, a 31 maja „Mściciel II” pod dowództwem por. Olszańskiego uczestniczył w odpieraniu niemieckiego ataku na Szymiszów.

Jan Sasor


Cykl Tamten rok, dwudziesty pierwszy… przybliża codzienność, przełomowe wydarzenia i ludzi tamtych czasów. Przypomnimy je w serii krótkich artykułów, ilustrowanych fotografiami oraz wizerunkami eksponatów ze zbiorów Muzeum Śląskiego. Artykuły będą pojawiały się regularnie, w czwartki, przez cały rok.  Cyklowi towarzyszyć będzie pięć edycji konkursu. Aby wziąć w nich udział, trzeba będzie odpowiedzieć na pytania odnoszące się do historii publikowanych w jego ramach. Dla osób, które otrzymają największą liczbę punktów, przygotowaliśmy nagrody.  Formularz konkursowy będzie publikowany na stronie muzeum wraz z ostatnim artykułem każdej edycji.

>>> Przejdź do specjalnie dedykowanej zakładki dotyczącej całego cyklu edukacyjnego pn. Tamten rok, dwudziesty pierwszy…, gdzie publikowane będą artykuły o tematyce powstańczej.

Share on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn