Kup bilet

Służby medyczne w III powstaniu śląskim // Tamten rok, dwudziesty pierwszy…

III powstanie śląskie pod względem organizacji służby zdrowia było lepiej przygotowane niż dwa poprzednie. Wtedy zabezpieczenie sanitarne bazowało na pomocy PCK i organizacji kobiecej – Polskiej Organizacji Wojskowej Górnego Śląska. Wsparciem służyła również miejscowa ludność, która udzielała schronienia rannym. W II powstaniu, które miało już większy zasięg, korzystano z pomocy cywilnych szpitali, nadal jednak brak było planowej organizacji.

Opaska Czerwonego Krzyża z 1921 r.

Opaska Czerwonego Krzyża z 1921 r.

Dopiero jesienią 1920 r., po II powstaniu, powstańcza organizacja Centrala Wychowania Fizycznego, przekształcona potem w Dowództwo Obrony Plebiscytu, stworzyła plany organizacyjne powstańczych służb medycznych. Struktura organizacji służby zdrowia zbliżona była do organizacji wojsk powstańczych. Dyktatorowi powstania Wojciechowi Korfantemu podlegał szef sanitarny Naczelnej Komendy Wojsk Powstańczych major lekarz Alfred Kolszewski. Jemu z kolei podlegali szefowie sanitarni grup „Wschód”, „Północ” i „Południe”, przydzieleni wraz z podległym sobie personelem do odpowiednich grup wojsk powstańczych.

Trudnością było znalezienie medyków. Miejscowi lekarze, farmaceuci czy studenci jako przedstawiciele nielicznej propolsko nastawionej śląskiej inteligencji zaangażowani byli przede wszystkim w walkę plebiscytową i organizacyjną. Było ich niewielu. Potajemnie uzyskano wsparcie ze strony polskiej. Z wojska polskiego przybywali urlopowani lekarze, a także cywilni ochotnicy. Po polskiej stronie granicy przygotowano zaplecze szpitalne, rozbudowywane po plebiscycie.

Ostatecznie udało się zorganizować dość sprawnie działające służby medyczne. Na około 500 żołnierzy powstańczych przypadał jeden lekarz lub student medycyny. Ta wyższa kadra rekrutowała się w ok. 60% z przybyłych z Polski, w 40% z miejscowych. Średni personel (sanitariuszki) praktycznie w całości składał się z Górnoślązaczek. Służby sanitarne dysponowały kolumnami pojazdów, w tym pociągami sanitarnymi, punktami opatrunkowymi i szpitalami polowymi. Wymagający dłuższego leczenia ewakuowani byli do Głównego Szpitala Wojsk Powstańczych w Mysłowicach, a stamtąd, w razie potrzeby, w głąb Polski.

Dodać należy również, że niemieccy lekarze i niższy personel szpitali cywilnych zachowywali się lojalnie wobec polskich władz na zajętych terenach i z poświęceniem leczyli rannych, bez względu na ich przynależność do propolskiej strony konfliktu.

Jan Sasor


Cykl Tamten rok, dwudziesty pierwszy… przybliża codzienność, przełomowe wydarzenia i ludzi tamtych czasów. Artykuły ilustrowane fotografiami oraz wizerunkami eksponatów z kolekcji Muzeum Śląskiego pojawiają się w każdy czwartek do końca roku. Cyklowi towarzyszą konkursy z nagrodami. Poprzednie artykuły z tej serii znajdziecie w specjalnie dedykowanej stronie dostępnej TUTAJ.

Share on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn