Kup bilet

Sztuka w przybliżeniu // J. Duda-Gracz – „Polska szkoła jazdy – Farbowanym lisom”

Korpulentny olbrzym siedzi na barkach rachitycznego mężczyzny pochylonego pod jego ciężarem, a nad nimi powiewa sztandar „Solidarności” desperacko trzymany przez dosiadanego. „Przezorny” jeździec z krzyżykiem wiszącym na szyi i czerwoną partyjną książeczką w dłoni delikatnie opiera się o drzewiec flagi, ujawniając swoje niezdecydowanie co do składania ideowych deklaracji.

Dokąd podąża ten dziwny duet? Pochylona postać dźwigającego nie może unieść głowy, by dojrzeć przed sobą horyzont, a ten, który nim kieruje, jeszcze nie wie, w którą stronę powinien zmierzać. Chociaż cel tej wędrówki nie jest jak dotąd znany, już wiadomo, iż busolą wyznaczającą azymut stanie się pokrętny interes olbrzyma, tytułowego farbowanego lisa, przyjmującego odpowiednie do okoliczności „ubarwienie”.

Polska szkoła jazdy – Farbowanym lisom doskonale wpisuje się w charakterystyczną groteskowo-sarkastyczną poetykę twórczości Jerzego Dudy-Gracza. Ważne dla współczesnej historii Polski wydarzenia z początku lat 80. XX wieku (powstanie Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego „Solidarność”, wprowadzenie stanu wojennego czy okres przemian polityczno-ustrojowych) stanowiły dla Dudy-Gracza impuls do analizy, definiowania i demaskowania społecznych patologii wykorzystujących szlachetność, uczciwość oraz poświęcenie uczestników społecznego zrywu. Dla zobrazowania tych treści artysta posługuje się precyzją i starannością przemyślanych, wręcz wyrafinowanych kompozycji. Ta niezwykła sprawność warsztatowa świadomie deformująca formę jest dostrzegalna we wszystkich jego pracach i stanowi znak rozpoznawczy autora.

 Jerzy Duda-Gracz, artysta urodzony w Częstochowie, malarz, grafik, scenograf, wykładowca akademicki i mieszkaniec Katowic, szczególnie interesował się wszystkim co polskie, również, a może w szczególności polską prowincją. Tam bowiem w sposób bardziej wyrazisty niż w wielkich aglomeracjach widoczne są typowe rodzime obyczaje i zwyczaje oraz pielęgnowane z dużą determinacją stereotypowe poglądy i specyficzne postrzeganie rzeczywistości. Duda-Gracz był bacznym obserwatorem i bezlitosnym komentatorem różnych społecznych zjawisk. Demaskował niedoskonałości ludzkiej natury skłonnej do zakłamania, oportunizmu, karierowiczostwa i dewocyjnej religijności – wszystkie te cechy doskonale reprezentuje główny „bohater” prezentowanego dzieła.

Polska szkoła jazdy – Farbowanym lisom, będąc artystycznym, metaforycznym „dokumentem” ważnego okresu w dziejach powojennej Polski, jest również swoistym rachunkiem sumienia każdej społeczności i pojedynczego człowieka jednocześnie bez względu na czas, miejsce i specyfikę okoliczności.

Obraz zakupiony przez Muzeum Śląskie w Katowicach na aukcji w Domu Aukcyjnym „Agra-Art” w 2012 roku należał do kolekcji Doroty i Mariana Majchrzaków z Nowego Jorku. Kompozycja powstała w 1995 roku jest powtórzoną wersją (repliką) obrazu z 1981 roku – pracy należącej do tworzonego przez artystę w latach 1980–1985 cyklu Polska szkoła jazdy.

Opracowanie: Joanna Szeligowska-Farquhar


Muzyka: The Birth Of Venus by Sascha Ende
Link: https://filmmusic.io/song/9-the-birth-of-venus
Licencja: http://creativecommons.org/licenses/by/4.0/

Share on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn