Kup bilet

Wirtuozi wyobraźni // Międzynarodowy Dzień Teatru

Z okazji Międzynarodowego Dnia Teatru pragniemy przywołać twórczość wybitnych artystów, którzy kształtowali polski teatr, a także ich uczniów rozwijających idee współczesnego teatru. Na wystawie Wirtuozi wyobraźni. Teatralne rysunki postaci i przestrzeni w twórczości artystów współczesnych z kolekcji Muzeum Śląskiego w Katowicach różnorodność idei przestrzeni jest pokazana w dziełach wybitnych polskich twórców.

W centrum przestrzeni ekspozycji prezentowane są szkice i obrazy Jerzego Skarżyńskiego (ur. 1924, zm. 2004 w Krakowie) – malarza i rysownika, scenografa teatralnego oraz filmowego, autora komiksów i plakatów, ilustratora. Mimo iż wspólnie z żoną Lidią stworzył wybitne scenografie teatralne i filmowe, to w malarstwie odnalazł autorską formę oraz poszukiwał własnych technik. W artystycznym warsztacie Skarżyńskiego odejście od tradycji akademickiego koloryzmu i fascynacja kubizmem Pabla Picassa były momentem zwrotnym.

Jerzy Skarżyński, jako malarz należący do II Grupy Krakowskiej, prezentował na wystawach surrealistyczne prace prowokujące wyobraźnię widza. Jego rysunki i obrazy wyróżniały się łączeniem plamy barwnej z linią dopełnioną kreskowaniem podporządkowanym oświetleniu materii. Kompozycje malowane tuszami na płótnach fotograficznych, inspirowane układem światła dostrzeżonego w czarno-białych fotografiach, dowodzą erudycji pozwalającej na kreowanie poetyckich metafor.

W bezpośredniej relacji do krakowskiego teatru malarzy prezentowane są wybrane szkice Jerzego Gurawskiego (ur. 1935 we Lwowie) – architekta, autora przestrzeni teatralnych, scenografa. Dla tego artysty podstawą w myśleniu o kształtowaniu przestrzeni pozostają piękno, harmonia i ład osiągane skromnymi środkami formalnymi przy użyciu skali wyznaczonej proporcją ruchu człowieka w przestrzeni.

Pytanie dotyczące kształtu sceny i widowni można traktować jako fundamentalne doświadczenie dla początków twórczości Jerzego Gurawskiego, który w latach 1960–1965 tworzył architekturę do spektakli w opolskim Teatrze 13 Rzędów. Były to zmienne układy łączące przestrzeń gry i obserwacji. Forma w teatrze Jerzego Grotowskiego i Jerzego Gurawskiego wynikała z potrzeby przywracania więzi człowieka z tajemnicą natury i kosmosu – w tym celu pozbawiono widzów możliwości biernego odbioru sztuki. Architektura pełniła funkcję „giętkiego narzędzia”, a jednocześnie budziła znaczeniowe skojarzenia.

Prace Jana Berdyszaka (ur. 1934 w Zaworach, zm. 2014 w Poznaniu) – malarza, rzeźbiarza, grafika, ilustratora i scenografa, który tworzył sztukę wynikającą z potrzeby stawiania otwartych pytań o sensy i wartości egzystencji, a nie poszukiwania jednej ostatecznej odpowiedzi, są świadectwem wpływu doświadczeń teatralnych na twórczość wykraczającą poza przestrzenie pudła scenicznego.

Szczególnie ważne dla rozumienia sztuki Jana Berdyszaka są szkicowniki prowadzone od 1959 roku, w których odnajdujemy ewolucję myśli o człowieku i przestrzeni. Połączenie konceptualnej idei sztuki, w której najważniejszy był proces twórczy, z doświadczeniami scenograficznymi w poznańskim Teatrze Marcinek zaowocowało od lat 70. tworzeniem przez artystę „teatru poza teatrem”. Berdyszak często wykorzystywał bezpośrednie otoczenie człowieka lub komponował przestrzenie, w których posługiwał się elementami zapożyczonymi z konstrukcji wnętrza teatru, takimi jak: krzesła widowni, rama sceniczna, a nawet reflektory punktowe lub schody. Jako autor instalacji umożliwiających wielość interpretacji i niewyczerpaną ilość rozwiązań pobudzał wyobraźnię, a także aktywność widza bez obecności aktora.

Wystawę zamykają prace Bohdana Cieślaka (ur. 1965 w Poznaniu) – architekta wnętrz, scenografa, rysownika i malarza, dla którego rysowanie przybiera formę artystycznej gry z własną twórczością, której efektem są kompozycje bliskie futurystycznym marzeniom o budowaniu nowego świata. Prezentowane obrazy, należące do cyklu stworzonego na przełomie 2020 i 2021 roku, zawierają również refleksję o człowieku, ale przetworzoną w wyobraźni architekta.

Agnieszka Kołodziej-Adamczuk

Share on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn