Kup bilet

Architektura i przestrzeń

Siedziba Muzeum Śląskiego

W czerwcu 2015 roku została udostępniona publiczności nowa siedziba Muzeum Śląskiego, powstała na terenie dawnej kopalni „Katowice”. Priorytetem dla jej budowy było zrewitalizowanie poprzemysłowego terenu byłej kopalni „Katowice” o pow. 2,7 ha poprzez budowę głównego gmachu muzeum, adaptację kilku obiektów pokopalnianych do funkcji muzealnych, jak również stworzenie atrakcyjnej przestrzeni parkowej. Koncepcja architektoniczna, stworzona przez austriacką pracownię Riegler Riewe Architekten z Grazu, nawiązuje do przemysłowej historii Śląska i pierwotnej funkcji terenu pokopalnianego, zakłada niewielką ingerencję w poprzemysłowy krajobraz, dlatego większa część zaprojektowanego kompleksu znajduje się pod ziemią.

Na zewnątrz widoczne są jedynie przeszklone bryły budynków administracyjnego i foyer oraz sześć szklanych boksów, które doświetlają podziemne ekspozycje. Dzięki odpowiednio dobranym proporcjom obiekty te harmonizują z zespołem istniejących budowli. Pod ziemią jest również trzykondygnacyjny garaż z 232 stanowiskami parkingowymi, sala audytoryjna na 320 miejsc, biblioteka, sale edukacyjne i konferencyjne oraz imponująca przestrzeń ekspozycyjna o wysokości 12,5 m nazwana holem centralnym. W sumie powierzchnia wystawiennicza w nowej siedzibie Muzeum Śląskiego wynosi aż 6 tys. m kw. W skład zespołu budynków wchodzi również dawny budynek maszynowni szybu „Warszawa”, zaadaptowany na dwupoziomową restaurację, oraz dawny magazyn odzieży, w którym znajduje się Centrum Scenografii Polskiej Oddział Muzeum Śląskiego posiadające unikatową w skali kraju kolekcję scenografii teatralnej i filmowej. Wyjątkową atrakcją Muzeum Śląskiego jest 40-metrowa wieża wyciągowa szybu kopalnianego, do której dobudowano panoramiczną windę, pozwalającą zwiedzającym dotrzeć do górnej platformy, skąd rozciąga się widok na park i całe miasto. W ramach stałych wystaw w nowej siedzibie muzeum można oglądać 1400 eksponatów w sześciu galeriach tematycznych, obejmujących sztukę polską z lat 1800–1945 i od roku 1945 po czasy współczesne, polską scenografię teatralną i filmową, śląską plastykę nieprofesjonalną, a także śląską sztukę sakralną oraz wystawę o historii Górnego Śląska.

Podstawowym celem budowy nowej siedziby Muzeum Śląskiego było wzmocnienie konkurencyjności przestrzeni miejskiej dzięki rozwojowi infrastruktury kultury, co przyczynia się do zwiększenia atrakcyjności inwestycyjnej i turystycznej województwa śląskiego. Nowa siedziba Muzeum Śląskiego wraz z Międzynarodowym Centrum Kongresowym, siedzibą Narodowej Orkiestry Symfonicznej Polskiego Radia oraz Spodkiem tworzy wyjątkową przestrzeń Strefy Kultury. Wszystkie nowo wybudowane obiekty były wielokrotnie nagradzane w konkursach za swój niepowtarzalny design.

Nazwa projektu: „Budowa nowej siedziby Muzeum Śląskiego w Katowicach”
Beneficjent: Muzeum Śląskie w Katowicach
Okres realizacji: 2007-2015
Całkowita wartość projektu: 262 238 555,71 PLN
Wartość dofinansowania ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2007–2013: 178 191 438,68 PLN (85 % kosztów kwalifikowanych)
Dofinansowanie ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu Promesa: 2 262 393,00 PLN
Wkład własny województwa śląskiego: 81 784 724,03 PLN (15 % wydatków kwalifikowanych oraz wydatki niekwalifikowane)

 

„Regionalny Program Operacyjny Województwa Śląskiego – realna odpowiedź na realne potrzeby”
Projekt wspólfinansowany przez Unię Europejską z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2007-2013 oraz środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Kolejne budynki – dalsze kroki w rewitalizacji

Otwarcie siedziby Muzeum Śląskiego powstałej na terenie byłej kopalni to nie koniec przemian przestrzeni znajdującej się w centrum stolicy województwa śląskiego. Zabytkowe budynki pokopalniane, świadkowie historii tego miejsca, na naszych oczach ulegają metamorfozie. Kolejny, II etap rewitalizacji terenu i obiektów byłej kopalni „Katowice” oficjalnie zakończył się 8 września 2017 r. Inwestycja objęła rewaloryzację oraz adaptację historycznych budynków pokopalnianych – łaźni głównej i stolarni – na cele muzealne wraz z zagospodarowaniem otaczającego je terenu i budową parkingu naziemnego dla samochodów osobowych i autokarów o łącznej powierzchni ok. 1,3 ha.

Główną ideą projektu było zachowanie dziedzictwa kulturowego Górnego Śląska poprzez adaptację dwóch zabytkowych budynków wraz z konserwacją zabytkowych maszyn przemysłowych, które prezentowane są w budynku stolarni. Projekt obejmuje także doposażenie Pracowni Digitalizacji Muzeum Śląskiego, co pozwoli na dokumentowanie historii kultury oraz opracowanie cyfrowe najcenniejszych, unikatowych zbiorów muzeum.

Całe przedsięwzięcie wraz z etapem wcześniejszym – budową nowej siedziby muzeum – stanowi wyjątkowe połączenie nowoczesności (kompleks podziemnych i nadziemnych obiektów) z tradycją (dostosowane do potrzeb działalności muzealnej budynki dawnej kopalni) zarówno w sferze architektoniczno-wizualnej, jak i funkcjonalno-znaczeniowej. Zmiana funkcji rewitalizowanej przestrzeni z przemysłowej na kulturową – przekształcenie terenu po kopalni węgla kamiennego w Strefę Kultury – stanowi symboliczne odzwierciedlenie zmian społeczno-gospodarczych po 1989 roku na Górnym Śląsku i wyraz dążenia do rozwoju nauki i kultury zapisanego w strategiach rozwoju województwa śląskiego.

Zrealizowanie wieloaspektowego projektu było możliwe dzięki nawiązaniu współpracy partnerskiej z Norweskim Instytutem Badań Dziedzictwa Kulturowego (NIKU), który jest niezależną instytucję non profit zajmującą się konserwacją oraz zrównoważonym zarządzaniem dziedzictwem kulturowym.

Inwestycja realizowana jest w latach 2014–2017 w ramach programu „Konserwacja i rewitalizacja dziedzictwa kulturowego” ze środków Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego i Norweskiego Mechanizmu Finansowego na lata 2009–2014, a także z udziałem środków krajowych pochodzących z budżetu Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, województwa śląskiego i miasta Katowice.

Wsparcie udzielone z funduszy norweskich i funduszy EOG, pochodzących z Islandii, Liechtensteinu i Norwegii oraz środków krajowych. 

Muzeum Śląskie centrum kompetencji i badań dla innych instytucji

Doposażenie nowoczesnej pracowni digitalizacji opracowującej cyfrowo unikatowe zbiory Muzeum pozwoliło wzbogacić trójwymiarową dokumentację fotograficzną o dzieła architektury sakralnej czy układy architektoniczne. Dodatkowo w ramach projektu zdigitalizowano ponad 1500 obiektów z dziedziny sztuki, historii, fotografii, archeologii czy etnologii, zarówno w technice 2D, jak i 3D.

Ponadto wyposażenie pracowni działów Archeologii, Etnologii i Historii, których nowe siedziby mieszczą się w budynku łaźni głównej przy ul. T. Dobrowolskiego, umożliwia poszerzanie zakresu badań terenowych ziem śląskich i zamieszkujących je mniejszości etnicznych.




Nowe przestrzenie – nowe wystawy

Nawiązująca do neogotyckich i secesyjnych budowli zrewitalizowana stolarnia łączy funkcje wystawiennicze, edukacyjne i widowiskowe. Parter budynku został przeznaczony na działania edukacyjne, teatralne, plastyczne, a także koncerty, pokazy filmów podróżniczych oraz etnograficznych. Znajdująca się na piętrze stała wystawa „Na tropie Tomka” przybliża zwiedzającym powieści Alfreda Szklarskiego i pozwala przeżyć pasjonującą podróż śladami Tomka Wilmowskiego. Zwiedzający wspólnie spróbują rozwikłać historię zniknięcia Tomka, jednocześnie poznawać będą bogate tradycje odległych kultur oraz rozwijać swoją kreatywność i pomysłowość.

Z kolei budynek łaźni głównej stał się nowym miejscem pracy działów muzeum, które do tej pory pozostawały w gmachu przy alei Korfantego. Działy Historii, Archeologii i Etnologii zyskały nie tylko profesjonalne pracownie i warsztaty badawcze, ale również miejsce na ekspozycje czasowe, gdzie jako pierwsza prezentowana jest wystawa „Zaczęło się od ziarna…”, wprowadzająca w bogatą, często zaskakującą historię roślin uprawnych oraz prezentująca tajniki Pracowni Archeobotanicznej i realizowanych przez nią badań. Przestrzeń wystawiennicza z odpowiednim zapleczem technicznym spełniać będzie jednocześnie wymagania niezbędne do organizacji większych koncertów czy eventów. Rozwój pracowni działów zlokalizowanych w łaźni i wyposażenie ich w nowoczesny sprzęt umożliwia muzeum pełnienie funkcji centrum kompetencji, usług i badań dla innych instytucji.




Działania inwestycyjne Muzeum Śląskiego

Działania prowadzone są od 2005 roku i zmierzają do kompleksowej rewitalizacji terenu i obiektów po byłej kopalni „Katowice”, obejmującej w szczególności remont i adaptację do nowych funkcji zabytkowych budynków pokopalnianych. Cały proces inwestycyjny podzielić można na trzy etapy:
• I etap (2007–2015) – budowa nowej siedziby Muzeum Śląskiego wraz z rewitalizacją 4 obiektów zabytkowych – projekt realizowany w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2007–2013;
• II etap (2014–2017) – rewitalizacja 2 budynków pokopalnianych i budowa infrastruktury – projekt realizowany w ramach Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego i Norweskiego Mechanizmu Finansowego na lata 2009-2014;
• III etap (plan: 2017–2022) – rewitalizacja pozostałych 7 obiektów w ramach kilku projektów i różnych źródeł finansowania.




Share on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn
Kup bilet

Projekty finansowane ze środków zewnętrznych

Unia Europejska Program regionalny EOG GRANTS - logo Norway Grants - logo