Kup bilet

Centrum Scenografii

Polskiej

#
  • Wyszukaj dzieło w kolekcji .....

Centrum Scenografii Polskiej zajmuje się scenografią w jej kontekstach społecznych, kulturowych i formalnych – działa na pograniczu teatru, filmu, architektury oraz szeroko pojętych sztuk plastycznych i widowiskowych. Zadaniem Centrum jest zachowanie oraz popularyzacja dorobku scenograficznego w formie projektów, szkiców, zdjęć, makiet, kostiumów, materiałów wideo. Poza dziełami wybitnych polskich scenografów w CSP kompletowana jest dokumentacja teatralna w postaci programów, plakatów, afiszy, druków, korespondencji, rękopisów i innych pamiątek związanych z powstawaniem i realizacją spektakli. Kolekcję uzupełniają fotosy z wystawień scenicznych oraz recenzje i artykuły nawiązujące do prezentowanych w zbiorach muzealiów.

Zbiory CSP obejmują dzieła powstałe po 1945 r., które odzwierciedlają rozwój polskiej scenografii od okresu powojennego do czasów współczesnych i najdonioślejsze dokonania współczesnego teatru. Najliczniejszą grupę prac stanowią projekty dekoracji, kostiumów, lalek i rekwizytów. Reprezentują one różne nurty myślenia o kształcie przestrzeni scenicznej, odzwierciedlają także współczesne twórcom prądy artystyczne. Na szczególną uwagę zasługują kolekcje dzieł takich artystów jak Otto Axer, Władysław Daszewski, Zofia Wierchowicz, Andrzej Kreutz-Majewski czy Lidia i Jerzy Skarżyńscy. W kolekcji znajdują się zarówno nawiązujące do polskiego folkloru prace Adama Kiliana, Andrzeja Stopki czy Zenobiusza Strzeleckiego, jak również surrealistyczne projekty Wiesława Langego czy abstrakcjonisty Piotra Potworowskiego. Młodsze pokolenie twórców, wyznaczających współczesne kierunki rozwoju scenografii, reprezentują w zbiorach mi.in.: Zofia de Ines, Małgorzata Słoniowska, Barbara Hanicka czy Jadwiga Mydlarska-Kowal. Wśród zgromadzonych muzealiów znajdują się także prace twórców teatru autorskiego – Tadeusza Kantora i Józefa Szajny, a także unikatowe projekty Jerzego Gurawskiego do inscenizacji spektakli Jerzego Grotowskiego, jednego z najwybitniejszych reformatorów powszechnie przyjętej konwencji teatru iluzjonistycznego.

Kolekcję projektów w zbiorach CSP uzupełniają lalki, kukły, elementy dekoracji oraz kostiumy i nakrycia głowy. Kostiumy reprezentują zarówno tendencję w scenografii do projektowania opartego na syntezie formy, jak i na zasadach jej stylizacji. Najliczniejszą grupę stanowią prace zrealizowane zgodnie z ideą projektów Zofii Wierchowicz i Andrzeja Kreutza-Majewskiego. Kostiumy Zofii Wierchowicz to fantazyjne, rzeźbiarsko traktowane stroje, w których tkanina jest dodatkowo fakturowana za pomocą warstwowo nakładanych farb, uzupełnianych licznymi aplikacjami. Prace Andrzeja Kreutza-Majewskiego cechuje ekspresywność, operowanie językiem symboli, odwoływanie się do motywów ponadkulturowych. Na uwagę zasługują także kostiumy Adama Kiliana inspirowane strojami ludowymi, formą i kolorystyką nawiązujące do malarstwa na szkle, a także impresjonistyczne prace Ottona Axera. Posiadane w zbiorach kostiumy pochodzą nie tylko ze spektakli dramatycznych, ale także operowych i baletowych, co pozwala na uchwycenie zależności pomiędzy ich formą a funkcją sceniczną.

Najliczniejszą reprezentację lalek i kukieł stanowią dzieła zrealizowane według projektów i pod nadzorem artystycznym Jerzego Zitzmana – scenografa teatralnego i filmowego, który wprowadził do spektakli lalkowych elementy surrealistyczne, operując zaskakującymi zestawieniami form i motywów. Wielokrotnie nie ograniczał się tylko do projektowania dekoracji i lalek, ale sam był reżyserem swoich dzieł. Praca przy filmach animowanych pozwoliła mu na dalsze przetworzenie wątków poruszanych w teatrze, dając jednak nowe możliwości warsztatowe, czego koronnym przykładem są projekty do filmu Nić, będącego plastycznym i warsztatowym podsumowaniem twórczości filmowej artysty. Szczególne miejsce w zbiorach zajmują kukły Józefa Szajny ze spektaklu Ślady, wpisującego się w autorski typ narracji artysty, opisującej współczesny świat porażony doświadczeniem holocaustu i totalitaryzmu. Na uwagę zasługują także kukły ze spektakli Janusza Wiśniewskiego, twórcy teatru autorskiego, opartego przede wszystkim na wizji plastycznej. W swoich niezwykłych realizacjach artysta łączył formy awangardowe z poetyką teatru jarmarcznego, kabaretu i cyrku. Kolekcję lalek uzupełniają prace Alego Bunscha, uważanego za twórcę polskiego typu lalki o prostym, zgeometryzowanym kształcie, oraz Mikołaja Maleszy, którego dzieła charakteryzuje karykatura i deformacja. W zbiorach znajdują się także złożone w depozycie manekiny Krystiana Lupy i kukły Jadwigi Mydlarskiej-Kowal.

Unikatową część zbiorów CSP tworzą obrazy namalowane przez czołowych polskich scenografów. Prace te sygnalizują najważniejszą cechę polskiej scenografii – malarski rodowód. W dziełach współczesnych artystów nadal można zaobserwować zależność pomiędzy twórczością teatralną a malarską. Analiza zgromadzonych w zbiorach CSP prac malarskich, w zestawieniu z projektami scenograficznymi, pozwala zrozumieć proces tworzenia wielowymiarowej przestrzeni scenicznej za pomocą elementów, których początkiem jest nie tylko projekt, ale i obraz. W zbiorach CSP znajdują się obrazy Zofii Wierchowicz, Ottona Axera, Andrzeja Kreutza-Majewskiego, Wiesława Langego i Józefa Szajny. Prace te nawiązują do tak zróżnicowanych kierunków artystycznych jak impresjonizm, kubizm, ekspresjonizm, surrealizm; łączy je jednak istnienie motywów i form obecnych zarówno na płótnach, jak i w projektach teatralnych poszczególnych twórców. Obrazy, w zderzeniu z pracami scenograficznymi artystów, odkrywają mechanizmy wpływające na plastyczny kształt przestawienia, ujawniają zawiłości warsztatu scenografów realizujących się w malarstwie, a także malarzy działających jednocześnie w teatrze. Malarskie prace czołowych scenografów polskich ukazują, w jaki sposób wiodące kierunki w sztuce, począwszy od połowy XIX wieku, znalazły swój oddźwięk w teatrze XX i XXI wieku, odsłaniają zasady wzajemnego oddziaływania na siebie sztuk plastycznych i teatru.

Wśród najnowszych nabytków pozyskanych do zbiorów CSP na szczególną uwagę zasługują prace takich artystów jak: Józef Szajna, Andrzej Kreutz-Majewski, Barbara Ptak, Wiesław Lange, których dzieła obrazują kierunki rozwoju polskiej plastyki scenicznej XX w.

Dzieła autorstwa Andrzeja Kreutza-Majewskiego – wybitnego malarza i scenografa, profesora krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych – uzupełniają kolekcję ponad 300 prac artysty zgromadzonych w zbiorach muzeum. Projekty i rysunki techniczne do spektakli operowych, takich jak Raj utracony, interpretują utwory Krzysztofa Pendereckiego, obrazując wpływ idei, w których teatr odwoływał się do swych antycznych źródeł oraz czerpał z form ukształtowanych w renesansie i baroku włoskim. Nawiązują także do motywów rozpoznawalnych w znajdujących się w zbiorach projektach Andrzeja Kreutza-Majewskiego do Pasji i Diabłów z Loudun Pendereckiego. Niezwykle cennym nabytkiem jest także kolekcja ponad stu prac Józefa Szajny, charakteryzująca się wybitną wartością merytoryczną i dojrzałością warsztatową. Jego scenografie powiązane były z abstrakcyjnym językiem informelu, kolażu, malarstwa materii. Artystyczne doświadczenia w Teatrze Ludowym wskazały Szajnie kierunek poszukiwań, który doprowadził go do autorskiego teatru narracji plastycznej. Uzupełniona została również kolekcja prac Wiesława Langego, będącego przez 36 lat głównym scenografem Teatru Śląskiego, w którym stworzył podwaliny plastycznego kształtu katowickiej sceny w okresie konstytuowania się jego formy. Najsłynniejsze dzieła artysty należą do wybitnych przykładów polskiego surrealizmu i są ważnym dopełnieniem dorobku polskiej awangardy w latach 50. i 60. XX w.

Pozyskane dzieła stanowią punkt wyjścia do badań nad metodami i formułą pracy w obrębie warsztatu teatralnego scenografa. Przybliżają etapy jego pracy przy tworzeniu widowiska scenicznego – od szukania inspiracji w materiałach źródłowych, poprzez szkic i dobór kolorystyki, do powstania końcowego projektu. Zakupione prace, ze względu na swoją różnorodność, pozwalają uwidocznić specyfikę tworzenia projektów dla zupełnie odmiennych form literackich oraz różnych typów scen i przestrzeni. Pozwalają także na prześledzenie we współczesnych scenografiach motywów nawiązujących do dawnych form teatralnych, interpretujących je poprzez dramat współczesny i pokazujących ich miejsce w dzisiejszym teatrze.

Share on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn
Kup bilet