Kup bilet

Nowe nabytki // Centrum Scenografii Polskiej

Pozyskane do zbiorów prace Jadwigi Mydlarskiej – Kowal reprezentują najbardziej znaczące dokonania artystki, począwszy od jej pierwszych realizacji we Wrocławskim Teatrze Lalek, poprzez szereg wystawień na ogólnopolskich scenach lalkowych, aż do realizacji spektakli w teatrach dramatycznych.

Zaprojektowane przez artystkę lalki, kostiumy i przestrzenie odzwierciedlają rozwój i przemiany, jakim podlegała polska scena lalkowa. XX wiek sukcesywnie zmieniał rozumienie roli lalki, traktując ją  jako nie jedyny, a jeden z możliwych środków ekspresji. Obok niej postacią sceniczną stał się także przedmiot podniesiony do funkcji znaku teatralnego. Nie zawsze jednak z walorami artystycznymi tych form wiązała się dostosowana do potrzeb scenicznych forma i konstrukcja, a ich możliwości animacyjne pozostawiały wiele do życzenia. Jadwiga Mydlarska – Kowal była jednym z pierwszych scenografów, którzy w swoich projektach zaczęli łączyć plastyczną ekspresję lalek ze zróżnicowaną konstrukcją i mechaniką dostosowaną do poszczególnych realizacji. W swoich pracach stworzyła teatr, w którym lalkarstwo stało się sztuką przemawiającą swoim własnym, specyficznym dla tego medium językiem, a sama lalka przestała być jedynie obiektem poddanym animatorowi – stała się bytem samodzielnym, mającym możliwość przedstawiania na scenie złożoności ludzkich losów.

Nowe nabytki // Centrum Scenografii Polskiej Nowe nabytki // Centrum Scenografii Polskiej 1

Ali Baba i 40 rozbójników – Krzysztof Kopka

scenografia : Jadwiga Mydlarska-Kowal; reżyseria : Wiesław Hejno; muzyka : Zbigniew Piotrowski; premiera : Wrocławski Teatr Lalek, 31.01.1995 r.

Nowe nabytki // Centrum Scenografii Polskiej 2

Entliczek Pentliczek – Jan Brzechwa

scenografia : Jadwiga Mydlarska-Kowal; reżyseria : Wiesław Hejno; muzyka : Bogusław Klimsa; premiera : Wrocławski Teatr Lalek, 18.04.1993 r.

 

Jadwiga Mydlarska-Kowal ukończyła Akademię Sztuk Pięknych w Krakowie, uzyskując w 1971 r. dyplom na Wydziale Grafiki w pracowni drzeworytu u prof. Franciszka Bunscha. Była artystką o niezwykłej wyobraźni i wielu zainteresowaniach – współpracowała z Wytwórnią Filmów Fabularnych we Wrocławiu, projektowała stroje, rysowała, zajmowała się scenografią w teatrach lalkowych i dramatycznych. Związana była przede wszystkim z Wrocławskim Teatrem Lalek, który za sprawą spektakli realizowanych w jej scenografii zyskał w latach 80. i 90. artystyczną odrębność i niepowtarzalność. Wraz z reżyserem W. Hejno powołała do życia unikatową scenę teatru lalkowego dla dorosłych, na której wystawiane były spektakle według dramatów Goethego, Witkacego, Kafki, Schulza. Był to repertuar kontrowersyjny, rzadko kiedy realizowany poza deskami teatru dramatycznego, wymagający od widza niekonwencjonalnej wyobraźni. Zapoczątkowały go przedstawienia z tzw. tryptyku władzy („Proces”, „Gyubal Wahazar”, „Faust”), w których poruszany był temat złożonych jej aspektów w świecie naznaczonym piętnem śmierci. Dokonania Jadwigi Mydlarskiej – Kowal otworzyły drogę do świadomego tworzenia teatru lalkowego dla dorosłych, a do spektakli wprowadziły walor psychologiczny przekazywany za pomocą nie słowa, ale środków plastycznych. Artystka odważyła się także umieścić na scenie – również tej dla dzieci, lalki „brzydkie”, trupie, przypominające wyschnięte mumie. Jej postaci przełamały dominację zgeometryzowanych, bezosobowych lalek na rzecz projektów pełnych ekspresji, niosących ogromny ładunek emocjonalny. Zaprojektowane przez artystkę postaci charakteryzował głęboki rys psychologiczny, a reprezentowane przez nie cechy uwidaczniały się nie tylko poprzez tekst dramatu, ale przede wszystkim dzięki plastyce scenicznej.

 

Nowe nabytki // Centrum Scenografii Polskiej 3 Nowe nabytki // Centrum Scenografii Polskiej 4 Nowe nabytki // Centrum Scenografii Polskiej 5

Książę Pipo – Pierre Gripari

scenografia : Jadwiga Mydlarska-Kowal; reżyseria : Beata Pejcz; muzyka : Paweł Sikora; premiera : Teatr Lalek „Rabcio”, Rabka, 28.08.1999 r.

Nowe nabytki // Centrum Scenografii Polskiej 6 Nowe nabytki // Centrum Scenografii Polskiej 7

Komedia dla mamy i taty – Stanisław Ignacy Witkiewicz

scenografia : Jadwiga Mydlarska-Kowal; reżyseria : Wiesław Hejno; muzyka : Zbigniew Piotrowski; premiera : Wrocławski Teatr Lalek, 07.01.1996 r.

 

Scenografie projektowane przez J. Mydlarską-Kowal dla scen dramatycznych cechowało przeniesienie wcześniejszych doświadczeń z teatrów lalkowych. Szukała dla nich odmiennych rozwiązań plastycznych, takich, w których nośnikiem znaczeń byłby człowiek. W ujęciu artystki kreacja postaci tworzona dla aktora i przez aktora miałaby być zbliżona formą do craigowskiej nadmarionety – pozbawiona realizmu psychologicznego. Twarz głównej bohaterki „Wizyty starszej pani (Teatr im. W. Bogusławskiego, Kalisz, 1994) pokryta jest makijażem tworzącym z niej maskę, analogiczną do tych noszonych przez lalki w „Gyubalu Wahazarze” czy „Procesie”. W „Xiędze bałwochwalczej” czy w „Gimpelu głupku” zacierana jest na scenie różnica pomiędzy żywym aktorem i kukłą, wprowadzając do akcji dramatu postaci wzorowane na bohaterach zrealizowanego w teatrze lalkowym „Fauście”.

Nowe nabytki // Centrum Scenografii Polskiej 8

Czarownice z Salem – Arthur Miller

scenografia : Jadwiga Mydlarska-Kowal; reżyseria : Jacek Bunsch; premiera : Wrocławski Teatr Współczesny im. E. Wiercińskiego, 18.09.1994 r.

Nowe nabytki // Centrum Scenografii Polskiej 9

Wizyta starszej pani – Friedrich Dürrenmatt

scenografia : Jadwiga Mydlarska-Kowal; reżyseria : Jacek Bunsch; premiera : Teatr im. W. Bogusławskiego, Kalisz, 17.12.1994 r.

 

W ten sposób artystka w realizacjach w teatrach dramatycznych dążyła do stworzenia uniwersalnego języka, w którym znak plastyczny zastąpiłby werbalne środki wyrazu. W wielu elementach realizacje dramatyczne J. Mydlarskiej – Kowal łączyły obie konwencje; ich nośnikiem był aktor, który dzięki kreacji plastycznej osiągał wykraczającą poza realizm ekspresję porównywalną z cechami lalki-medium. Był to pierwszy zwiastun w jej twórczości będący przejawem dążenia do stworzenia teatru autorskiego.

Nowe nabytki // Centrum Scenografii Polskiej 10

Proces – Franz Kafka

scenografia : Jadwiga Mydlarska-Kowal; reżyseria : Wiesław Hejno; muzyka : Zbigniew Piotrowski; premiera : Wrocławski Teatr Lalek, 09.02.1985 r.

Nowe nabytki // Centrum Scenografii Polskiej 11

Gimpel Głupek – wg Isaaka B. Singera

scenografia : Jadwiga Mydlarska-Kowal; reżyseria : Bogdan Nauka; muzyka : Jan Walczyński; premiera : Teatr Animacji, Jelenia Góra, 04.11.1995 r.

 

Prace J. Mydlarskiej-Kowal cechowała niezwykła ekspresja rysunku i wyrafinowana stylistyka, można w nich było odnaleźć fascynację problematyką śmierci, władzy i przemijania, połączoną z ironią oraz dystansem do projektowanych postaci. Była zdania, że za pomocą scenografii w teatrze można wyrazić przestrzeń w żadnym stopniu nieodwołującą się do realnego świata, będącą natomiast odbiciem psychiki postaci – przejawem ich podświadomości w świecie materii.

Nowe nabytki // Centrum Scenografii Polskiej 12

Burza – William Szekspir

scenografia : Jadwiga Mydlarska-Kowal; reżyseria : Wojciech Wieczorkiewicz; muzyka : Robert Łuczak; premiera : Teatr Animacji, Poznań, 28.09.1997 r.

 

Pozyskane do kolekcji Muzeum projekty stanowią nie tylko wyjątkowy materiał dla badaczy polskiego teatru lalkowego czy dramatycznego, ale są także unikatowymi dziełami sztuki, poruszającymi fundamentalne problemy egzystencji i kondycji ludzkiej. Poznanie i zrozumienie jej scenografii to wkroczenie do niezależnych światów, które mając swój początek w tekstach dramatów, nigdy nie stanowią jedynie wizualizacji przekazu zawartego w słowie.

Nowe nabytki // Centrum Scenografii Polskiej 13

Końcówka – Samuel Beckett

scenografia : Jadwiga Mydlarska-Kowal; reżyseria : Jacek Orłowski; premiera : Teatr Polski, Wrocław, 15.01.1994 r.

Nowe nabytki // Centrum Scenografii Polskiej 14

Sen nocy letniej – William Szekspir

scenografia : Jadwiga Mydlarska-Kowal; reżyseria : Jacek Bunsch; premiera : Teatr im. W. Bogusławskiego, Kalisz, 11.08.1997 r.

Share on Facebook Tweet about this on Twitter Share on LinkedIn