>
Kup bilet

Nowe nabytki

 

Centrum Scenografii Polskiej:

  • Józef Szajna, Reminiscencje, 1969, environment/kompozycja przestrzenna/instalacja

Nowe nabytki

„Reminiscencje” to monumentalna forma instalacji mówiąca o wiecznej pamięci nieobecnych. Począwszy od 1969 roku, w różnych wariantach,  była prezentowana na wielu najpoważniejszych wystawach sztuki światowej. Praca zawiera wizerunek prof. Ludwika Pugeta, pedagoga krakowskiej ASP, oraz symboliczne wizerunki pomordowanych w czasie II wojny światowej pedagogów i studentów. Wycięta z obozowej fotografii sylweta przybrała formę tarczy, do której prowadzi brama – ślad opustoszałego po ofierze miejsca. Piętnaście sylwet różnej wielkości porywają mrowiska obozowych fotografii, płótna i sznury. Józef Szajna reprezentował Polskę dwukrotnie na Międzynarodowym Biennale Sztuki w Wenecji i Sao Paulo oraz na znaczących wystawach w Muzeach i Galeriach Narodowych, jego spektakle teatralne otwierały festiwale teatralne w Nancy, Edynburgu, a jego prace znajdują się prawie na całym świecie w stałych ekspozycjach Muzeów Narodowych.

Forma Reminiscencji -przekształcała się z environmentu w scenografię aż do słynnego spektaklu REPLIKA.

 

Dział Sztuki:

  • Natalia LL (Natalia Lach-Lachowicz), Sztuka konsumpcyjna, 1974, 12 odbitek vintage, montaż autorski, 16 odbitek vintage, montaż autorski

Natalia LL – malarka, fotografka, performerka, sztuka video. Modelka konsumująca ostentacyjnie banan, parówkę czy kisiel wielokrotnie powtórzona w różnych ujęciach i zmontowana na zasadzie montażu zdjęcia poklatkowego stała się wizytówką artystki. Performance ten kiedy powstawał  wywołał skrajne reakcje: skandal i zachwyt,  i taki jest odbiór tego cyklu dzisiaj mimo zmiany realiów ustrojowych w Polsce po 1989 roku. Autorka połączyła prowokując, realium – portret i scenę konsumpcji z  np. bananem – czyli w latach 70. i 80. symbolem luksusu i braków zaopatrzenia w Polsce – znaczeniem. Modelka to sobowtór artysty, banan, parówka, kisiel stały się fetyszem, symbolem erotycznym.

Natalia LL kreując ten cykl – zapisany w postaci także np. filmu, świadomie prowokując, odniosła się do ówczesnych realiów. Wpisała się w nurt sztuki egzystencjalnej, której wyznacznikami były koncepcje np. Andy Warholla czy Michelangelo Antonioniego np. Blowup (Powiększenie) powstałe w 1966 roku. Spojrzenie to łączące dosłowność z starannością kadru i kompozycji – współcześnie określane jako sztuka gender –  przyniosło jej uznanie  na świecie. Artystka tym cyklem, uznawanym dzisiaj jako część historii sztuki nowoczesnej świata, stała się wizytówką sztuki kobiet, feminizmu, ale i jednym z wyznaczników nurtów foto artu i body artu.

 

  • Józef Szajna, Apoteoza, 1966, technika własna

Nowe nabytki 1

Józef Szajna – scenograf, reżyser teatralny, scenarzysta, teoretyk teatru, malarz, grafik. Artysta – w charakterystyczny dla swej twórczości sposób, łącząc malarstwo, rzeźbę, kolaż, assamblaż – realizował swą maksymę „Życie zmieniam w obraz(…). Dzieło przesycone jest ekspresją co podkreśla wykorzystanie zasady reliefu, ale i faktura farb. Koncepcja i dynamika kompozycji Józefa Szajny to przeniesienie w świat kreacji artystycznej doświadczenia życiowego, które wyznaczyła trauma obozów koncentracyjnych Auschwitz i Buchenwaldu. Kompozycja, sposób przedstawienia łączący elementy realne z destrukcją, podkreślone kolorystyką w dziele to jeden z wyrazów postrzegania twórczości jako „wiecznej potrzeby odkupienia”. Zasady te artysta przenosił i upowszechniał kreując działalność Galerii Teatru STUDIO w Warszawie i jego galerii czy innych teatrów i powstałych na ich potrzeby tekstów literackich czy scenografii.

 

  • Jan Szczepkowski, Jadwiga Mrozowska – portret, 1904, gips, sygnowany

Nowe nabytki 2

Jan Szczepkowski – rzeźbiarz, malarz, grafik. Autor tworząc ten wizerunek odwołał się do zasady klasycznego popiersia, nadając przez ujęcie w ¾ zadumanej portretowanej, układ ręki podpierającej pochyloną głowę, zaakcentowanie diagonalnego układu kompozycji całości dynamicznego, ekspresyjnego charakteru. Akcentuje to także chropowatość, fakturowe rozwiązanie powierzchni rzeźby zasada non finta czyli zerwanie z idealnym, perfekcyjnym wykończeniem. Szczepkowski wykorzystał koncepcję rzeźby Auguste Rodina ale i zasady kształtującej się wówczas Młodej Polski czyli secesji – poszukiwania nowego, oryginalnego stylu zrywającego z doświadczeniem przeszłości.  Dzieło jest pierwowzorem dla kompozycji z terakoty znajdującej się w zbiorach Muzeum Narodowego w Krakowie. Przedstawia Jadwigę Mrozowską [Toeplitz-Mrozowską] (1880-1966) wybitną aktorkę krakowską, podróżniczkę. Występy w latach 1900-1918 na deskach scen m.in.: Krakowa, Lwowa, Łodzi, Warszawy przyniosły jej uznanie tak jako aktorki ale i stała się bohaterką ówczesnego życia towarzyskiego. Aktorka była „muzą” m.in. dla Witolda Wojtkiewicza, Tadeusza Boya-Żeleńskiego.

 

  • Stanisław Ignacy Witkiewicz (Witkacy), Portret doktora Borenioka”, 1930, pastel, papier

Nowe nabytki 4

Doktor Henryk Boreniok był lekarzem uzdrowiskowym w Jaworzu Dolnym, u którego prawdopodobnie leczył się Witkacy. Henryka i Hannę (Herminę) Borenioków portretował Witkacy w Zakopanem w sierpniu 1937 roku (S.I. Witkiewicz, Dzieła zebrane. [Tom 22:] Listy do żony (1936-1939), Opracował i przypisami opatrzył Janusz Degler, Warszawa 2012, s. 161 i przypis 1 s. 422). Obraz pierwotnie był w posiadaniu samego portretowanego, jednakże już w czasie wojny został przekazany przez siostrę doktora – Jadwigę Boreniok babci oferenta – Franciszce Brannej-Dyboskej. Rodzina Dyboskich zasłużyła się dla szeroko pojętej kultury. W ich posiadaniu było wiele cennych obrazów i innych przedmiotów, które niestety, w czasie wyzwolenia zostały w dużej części rozkradzione lub zniszczone. Obraz namalowany w typie „B” harmonizuje z pozostałymi trzema portretami autorstwa Witkacego w kolekcji Muzeum Śląskiego i jest zarazem przykładem portretu męskiego w tej grupie. Znana jest osoba portretowana, a także jej prawdopodobna bliższa relacja z artystą. Obraz jest dobrym uzupełnieniem kolekcji malarstwa polskiego do 1945.

 

Dział Etnologii:

Nowe nabytki 3

  • Obiekty związane ze środowiskiem ewangelickim pochodzące ze Śląska Cieszyńskiego, w szczególności księgi religijne, pamiątki rodzinne, takie jak wyroczki (ozdobnie oprawione fragmenty psalmów, ewangelii), pamiątki konfirmacji, elementy wyposażenia wnętrz charakterystyczne dla domu ewangelickiego. Najcenniejsze są dwa kancjonały (śpiewniki) Jerzego Trzanowskiego Cithara Sanctorum w skórzanej oprawie z 1814 i 1868 roku oraz postylla Samuela Dambrowskiego, tzw. Dambrówka z 1824 roku.
  • Meble mieszczańskie z końca XIX wieku pochodzące z domu bytomskiego – witrynka o ciekawej formie zbliżonej do wertika, w rodzinie służąca za biblioteczkę, oraz stolik-niciak.
  • Cybuchy fajek glinianych z XVIII wieku pochodzące z nieistniejącej już Śląskiej Fabryki Fajek Glinianych w Zborowskiem, powstałej w 1753 r. Farfurnia opierała swą produkcję na technologii przejętej z holenderskiej Goudy, a fajki zdobione rytami przeznaczano nawet na dwory cesarskie. Przedmioty są sygnowane i niezwykle rzadkie.
  • Fajka myśliwska datowana na 1860 rok z cybuchem z drewna i sarniej raciczki, z główką z fajansu i srebra.
  • Pojemnik na tytoń ceramiczny z dekoracją kobaltową, z XIX wieku, pochodzi z Fabryki Tytoniu Domsa w Raciborzu.
  • Dzban cynowy datowany na przełom XIX i XX wieku, z motywami myśliwskimi, pochodzący z wytwórni śląskiej.
  • Apteczka domowa z początku XX wieku, drewniana, malowana i zdobiona snycerką.
  • Przybornik na biuro z początku XX wieku, z mosiądzu platerowanego z szklanymi kałamarzami.
  • Skrzynia wianna trówła, datowana na 1897 rok, drewniana, ręcznie malowana, wykonana w Koniakowie w Beskidzie Śląskim. Przechowywano w niej gromadzone wyposażenie dla panny, które służyło jej potem na nowym gospodarstwie.

 

Dział Historii:

  • Masoniki, datowane na drugą połowę XIX oraz przełom XIX/XX wieku, najprawdopodobniej należały do loży masońskiej katowickiej, a część obiektów np. laska męska z napisem na główce „Dr Holze Richard” z drugiej połowy XIX stulecia, związana jest z Dr Richardem Holtze, doktorem medycyny, posłem do Reichstagu, współzałożycielem miasta Katowice, pierwszym i długoletnim przewodniczącym Rady Miejskiej Katowic.
  • Piec polowy z 1942 r. – żeliwny piec, stosowany jako element wyposażenia niemieckich schronów z okresu II Wojny Światowej. Piec stanowi ważny zakup, gdyż jest on dość rzadkim przedmiotem, który pomoże nam w odtworzeniu wnętrza posiadanego przez nasze Muzeum schronu OT stahlunterstand typ z.
  • Drzwi pieca przemysłowego produkcji ,,Pielahütte” – jest to produkt wykonany w niewielkiej hucie wybudowanej w drugiej połowie XIX w. w miejscowości Rudziniec (Rudnitz).
  • Kamień graniczny z pola górniczego z wykutą datą 1825 oraz inskrypcją ,,Mint. Gr.” – jest to jeden z wielu kamieni wyznaczających pole górnicze danej kopalni – w tym przypadku ,prawdopodobnie jest to kamień pola górniczego kopalni ,,Minette”. Pozyskany z okolic Mikołowa – Mokre.
Share on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn
Kup bilet

Projekty finansowane ze środków zewnętrznych

Unia Europejska Program regionalny EOG GRANTS - logo Norway Grants - logo EEA GRANTS - logo