Kup bilet

Nowe nabytki

 

CENTRUM SCENOGRAFII POLSKIEJ:

  • Projekty lalek teatralnych autorstwa Alego Bunscha do spektaklu Z igły widły L. Leguta, zrealizowane w Teatrze Lalek Guliwer, Warszawa, 1984.

Fot. od lewej: Baba, Pan Lucek, Pan Anioł

Nowe nabytki 5 Nowe nabytki 6 Nowe nabytki 7

 

Ali Bunsch – scenograf, malarz, grafik, inscenizator i reżyser; uznawany za jednego z ważniejszych polskich scenografów teatru lalkowego. W swoich pracach inspirował się światem dziecięcej wyobraźni, która przejawiała się w jego scenografiach za pośrednictwem metafor, stanowiących pogłębione studium rzeczywistości. Był także twórcą nowego typu lalki – kukiełki o prostym, geometrycznym kształcie. Charakteryzowały je proste rysy twarzy, zderzone z rozbudowanym kostiumem lub pojedynczym, określającym postać rekwizytem. W Teatrze „Guliwer”, w którym pracował przez piętnaście lat, przygotował szereg przełomowych scenografii w zakresie dynamiki i sposobu animacji lalki, jak również łączenia jej z planem żywym.
Jako scenograf swobodnie posługiwał się zarówno lalką, jak i żywym aktorem – w swoim dorobku miał obok ponad dwustu spektakli dla teatrów lalkowych, około setki wystawień w teatrach dramatycznych. Przygotowywał projekty scenograficzne między innymi dla gdańskiego Teatru Wybrzeże, Teatru Starego w Krakowie czy Dramatycznego w Warszawie. Wykorzystywał w nich swoje doświadczenia z teatrów lalkowych, stad też często w tych realizacjach można było zauważyć świadomie zaburzone proporcje, gdzie człowiek wyrastał ponad dekoracje.

 

  • Projekty kostiumów autorstwa J. i L. Skarżyńskich do spektakli:
    Don Kichot M. de Cervantesa, zrealizowane w Teatrze Śląskim, Katowice, 1965 – Rycerz
    Dożywocie, A. Fredro, zaprojektowane dla Teatru Starego w Krakowie, 1983 (niezrealizowane) – Żydzi

Fot. od lewej: Rycerz, Żydzi

Nowe nabytki 8 Nowe nabytki 9

Jerzy Skarżyński był wybitnym scenografem filmowym i teatralnym, malarzem, ilustratorem książek, rysownikiem komiksów, twórcą plakatów teatralnych i filmowych. Razem z żoną, Lidią Minticz-Skarżyńską, stworzyli scenografie do najwybitniejszych przedstawień czołowych polskich reżyserów teatralnych. Współpracowali z tak wybitnymi postaciami jak Konrad Swinarski, Zygmunt Hubner, Roman Polański, Andrzej Wajda oraz Jerzy Jarocki. Projektując zawsze pamiętali o umowności teatru. Operując światłem i kolorem, mistrzowsko budowali przestrzeń widowiska, a ich dekoracje stawały się inspirującymi wizjami malarskimi. Większość prac artystów nosiła silne piętno surrealistycznego widzenia świata, w wielu spektaklach pojawiały się wręcz cytaty ze znanych obrazów najwybitniejszych przedstawicieli tego kierunku w malarstwie. Nawiązywali także do różnorodnych konwencji teatralnych, zderzając je ze sobą na scenie, co dawało efekt przenikania się świata realnego i magicznego. Mocno podkreślali też znaczenie aktora w przedstawieniu jako elementu przestrzeni scenicznej. Ich projekty kostiumów, kreślone z dużą dozą sarkazmu i ironii, cechowało jednocześnie zrozumienie dla niedoskonałości ludzkiej natury.

________________________

DZIAŁ ETNOLOGII:

W 2018 roku zbiory Działu Etnologii powiększyły się o 231 zabytków, które w znaczny sposób uzupełniły kolekcję sztuki ludowej, dewocjonaliów, pamiątek rodzinnych i zawodowych, zabawek, sprzętów domowych, przedmiotów związanych z damską toaletą oraz z okresem PRL-u. Pozyskano je w drodze zakupów, ale także przyjęto w darze.

Do najcenniejszych należą:

  • Rzeźby ludowe, a w szczególności anonimowe drewniane polichromowane figury – XIX wieczna św. Antoniego z Dzieciątkiemśw. Rocha z lat międzywojennych oraz Krucyfiks znanego i cenionego artysty ludowego z Paszyna – Mieczysława Piwko (1924 -1993) wykonany w 1984 roku.

Fot. Rzeźba św. Rocha

Nowe nabytki 10 Nowe nabytki 11

 

  • Obrazy na szkle artystów podhalańskich, których twórczość wyrasta z najlepszych tradycji ludowego malarstwa na szkle, wykonane w latach 70. i 80. XX wieku – Adam i Ewa Jolanty Pęksowej,  Matka Boska Katyńska Matka Boska z Dzieciątkiem Zdzisława Walczaka ( 1926 -2001) oraz Św. Krzysztof, Pieta, Chrystus i Ukrzyżowanie Zofii Gąsiennicy Roj (1923 -1981).

Fot. od lewej: Matka Boska Katyńska, św. Krzysztof

Nowe nabytki 12 Nowe nabytki 13

 

  • Figury gipsowe i porcelanowe przedstawiające różnych świętych, a wśród nich wizerunek Matki Boskiej Wambierzyckiej z porcelany szkliwionej,  datowany na początek XX wieku oraz św. Wincenty a Paulo, figura z lat międzywojennych, odlewana z gipsu i polichromowana.

Fot. św. Wincenty a Paulo

Nowe nabytki 14

 

  • Pamiątki rodzinne i zawodowe, a pośród nich pamiątka pierwszej komunii św.- filiżanka ze spodeczkiem i talerzykiem z lat 50. XX w. – z porcelany  zdobionej dekoracją reliefową oraz złoconej, pochodząca z katowickiej wytwórni Zygmunta Buksowicza „Steatyt”. Wytwórnia działała w latach 1947 – 1994, od lat 50. XX wieku wykonywała ceramikę o charakterze artystycznym. Wyroby katowickiego „Steatytu” określane są czasem śląskim pop-artem. Wśród pamiątek zawodowych wyróżniają się: oskard górniczy z wyrytym napisem „Kopalnia Wujek 28.V.1926” oraz XIX – wieczny żeliwny pojemnik na tytoń z motywami górniczymi.

Fot. od lewej: Pamiątka pierwszej komunii świętej, Pojemnik na tytoń

Nowe nabytki 15  Nowe nabytki 16

 

  • Przedmioty z okresu PRL-u, a wśród nich 21-calowy telewizor Klejnot na czterech wysokich nóżkach, wyprodukowany w latach 60. XX wieku w Warszawskich Zakładach Telewizyjnych oraz rower Wigry 3 z lat 70. XX wieku, wykonany w Zakładach Rowerowych Romet w Bydgoszczy.

Fot. od lewej: telewizor Klejnot, rower Wigry 3

Nowe nabytki 17  Nowe nabytki 18

 

  • Cytra – instrument muzyczny szarpany, datowany na lata międzywojenne, sygnowany znakiem firmowym i nazwą wytwórcy. Wykonany przez Emanuela Wittora, muzyka i kompozytora, prowadzącego od 1908 roku w Katowicach, przy ulicy 3 maja 40, czyli w kamienicy zwanej Białą Damą, elegancki skład  instrumentów, głównie pianin, fortepianów i fisharmonii.

Fot.: Cytra

Nowe nabytki 19 Nowe nabytki 20

 

  • Przybornik balowy, tzw szatelenka (z francuskiego chatelaine – kasztelanowa) – rodzaj torebki kobiecej przypinanej do paska sukni z niezbędnymi drobiazgami – maleńkim notesikiem z celuloidowymi karteczkami do zapisywania tancerzy na kolejne tańce, rysikiem oraz szklanym flakonikiem na perfumy, wykonany w latach międzywojennych z metalu imitującego srebro. Szatelenki znano od XVII wieku, ale najpopularniejsze były w XVIII i XIX wieku. Były różne: balowe, ale też  z przyborami używanymi w codziennej krzątaninie, z przyborami do szycia czy haftowania, a także z zegarkiem i kluczem do domu. Szatelenki zamożnych były ze srebra lub złota.

Fot.: Szatelenka

Nowe nabytki 21

________________________

DZIAŁ HISTORII:

  • Telegraf produkcji W. Gurlt z Berlina, przełom XIX/XX w.

Nowe nabytki 23

  • Portret Johanna Gottlieba Kalidego (1765-1835) – olej na płótnie.

Fot. Portret Johanna Gottlieba Kalidego

Nowe nabytki 22

________________________

DZIAŁ SZTUKI:

  • Szkło artystyczne

Dotychczasową kolekcję szkła artystycznego wzbogaciły unikatowe szkła barokowe – kielichy i puchary bogato zdobione precyzyjnym szlifowaniem i rytowaniem, z widokami miast i sentencjami. Pochodzą z rejonu Kotliny Jeleniogórskiej, który szczyci się długą, prawie tysiącletnią tradycja szklarstwa. Szlifowane szkła barokowe dopełnia przykład szkła historyzującego z przełomu XIX/XX wieku, zdobionego farbami emaliowymi, pochodzącego ze znanej na Śląsku huty szkła Fritza Heckerta w Piechowicach.

Nowe nabytki 47    Nowe nabytki 48    Nowe nabytki 49    Nowe nabytki 50

Inny rodzaj artystycznych szkieł z przełomu XIX/XX wieku stanowią barwne szkła ze znanej i cenionej  czeskiej huty szkła MOSER (Ludwig Moser&Söhne) założonej w 1857 roku w Karlowych Warach. Huta za swoje projekty i wyroby została m.in. odznaczona medalem na Międzynarodowej Wystawie Wiedeńskiej w 1873 roku. Szkła są charakterystycznym przykładem wzornictwa tej manufaktury, opartego na grubościennych szkłach kolorowych, szlifowanych i zdobionych złoconymi ornamentami.

Nowe nabytki 51    Nowe nabytki 52    Nowe nabytki 53

  • Plakaty

W ostatnim okresie do zbiorów sztuki Muzeum Śląskiego pozyskano zestawy plakatów filmowych powstałych w latach 70. i 80. XX w. autorstwa: Jadwigi i Leszka Drzewińskich, Macieja Kałkusa, René Mulasa, Krzysztofa Nasfetera, Eugeniusza Skorwidera i Tadeusza Wilkosza. Zaprezentowane plakaty to wybór ich najbardziej znanych prac, wysoko notowanych na rynku sztuki plakatu.

 

Od lewej: L. i J. Drzewińscy Blues Brothers, 1983, Maciej Kałkus Fatalne zauroczenie, 1988, René Mulas: Drapieżca, 1976; Joe Hill, 1974; Sugarland Express, 1975

Nowe nabytki 24    Nowe nabytki 25    Nowe nabytki 26    Nowe nabytki 27    Nowe nabytki 28

Od lewej: Krzysztof Nasfeter: Avanti!, 1976; Przygody Gerarda, 1976, Eugeniusz Skorwider Mucha, 1987, Tadeusz Wilkosz Colargol i cudowna walizka, 1979

Nowe nabytki 29    Nowe nabytki 30    Nowe nabytki 31    Nowe nabytki 32

 

Wybrane prace z dziewięćdziesięciu plakatów przekazanych przez Romana Kalarusa w darze dla Muzeum Śląskiego:

 

Od lewej: Roman Kalarus 7 Międzynarodowy Festiwal Teatrów Lalek Katowice – Dzieciom, 2008; 60-lecie Szkoły Plastycznej w Katowicach, 2007; Kalarus w Galerii Krytyków Pokaz. Plakaty/Projekty z Kolekcji Krzysztofa Dydo, 2010; Kalarus w Muzeum Historii Katowic, 2016; Kino według Pythonów. Przegląd filmów grupy Monty Python, 1997

Nowe nabytki 33    Nowe nabytki 34    Nowe nabytki 35    Nowe nabytki 36    Nowe nabytki 37

Od lewej: Roman Kalarus Jan Szmatloch – Pamięć miejsca, 2007; Filmowe fascynacje Romana Kalarusa. II Katowickie Reminiscencje Filmowe, 2009; Jan Szmatloch we Wrocławiu, 2010; Para na Blusea. Ogólnopolska Konferencja Bluesowa, 2014

Nowe nabytki 38    Nowe nabytki 39   Nowe nabytki 40    Nowe nabytki 41

 

Do zbiorów sztuki Muzeum Śląskiego pozyskano również część plakatów z Biennale Plakatu Polskiego w Katowicach (od 1. do 11. edycji), wśród których znalazły się m.in. nagrodzone prace z 3., 7. i 11. edycji Biennale.

 

Od lewej: Marek Freudenreich Nie żartuj z wodą…, 1969, Zofia Szonert-Kawęcka Miesiąc Pamięci Narodowej, 1977, L. J. G. Drzewińscy Ostrzegam! (oryginał plakatu), 1984, Tomasz Bogusławski Białe małżeństwo – Tadeusz  Różewicz, Teatr Współczesny, Szczecin, 1984

Nowe nabytki 42    Nowe nabytki 43    Nowe nabytki 44    Nowe nabytki 45

 

Malarstwo

  • Portret dr. Henryka Borenioka autorstwa Stanisława Ignacego Witkiewicza (Witkacego)

Nowe nabytki 46

Dzieło to ilustruje mistrzostwo Witkacego w operowaniu techniką i warsztatem. Werystyczny, doskonale skomponowany wizerunek portretowanego artysta stworzył w technice pastelu. Artysta wykorzystał właściwości papieru, posługując się miękką kredką, kontrastowymi kolorami, dynamiczną graficzną kreską i konturem, których przeciwieństwo stanowi barwa podobrazia. Autor łącząc realistyczną formę z ekspresją przełamał tradycję, kreując rozwiązania awangardowe. Vitkacius utrwalił w swym dziele obraz jemu współczesnych oraz klimat epoki.

Portret pełen jest charakterystycznych dla Witkacego dopisków, odnoszących się do autorskiego Regulaminu Firmy Portretowej, założonej przez artystę w 1925 roku. Informują one o stanach emocjonalnych artysty i stosowanych używkach, które wpłynęły na powstanie dzieła. Przekłada się to na legendę, która towarzyszy twórczości Witkacego. Ciekawsze jest to, iż „Portret dr. Borenioka” należy do grupy dzieł modnych, powszechnie oczekiwanych i uznawanych, których posiadanie było przedmiotem dumny właścicieli. Witkiewicz tworzył  często portrety małżonków, kształtując je na zasadzie dyptyku, czyli dwóch autonomicznych części tworzących całość kompozycji. Odpowiednikiem naszego portretu jest wizerunek Hanny Boreniok. Oba wykonano z  wielką precyzją. Konterfekty dopełniają się na zasadzie przeciwieństw. Taki był też sam autor – pełen  sprzeczności. W pamiętnikach wspominał tylko portret Pani Hanny, nic nie mówiąc o wizerunku jej męża. Prezentując dzisiaj portret Borenioka na nowo odkrywamy niezwykłego artystę, który był jednym z kreatorów awangardy.

  • Prace Urszuli Broll

W ostatnim okresie Muzeum Śląskie pozyskało do zbiorów sztuki prace Urszuli Broll, które stanowią unikatową kolekcję rysunków pochodzących z okresu studiów oraz z początków działalności Grupy ST 53.

Urszula Broll (ur. 1930 Katowice) – artystka związana ze śląskim środowiskiem twórczym, absolwentka ASP w Krakowie, Wydziału Grafiki w Katowicach. Wybitna malarka, współtwórczyni neoawangardowych ugrupowań artystycznych, Grupy St 53 i Oneiron. Początkowo jej prace miały charakter abstrakcji geometrycznych. W latach 60. XX wieku pod wpływem malarstwa materii tworzy fakturowe kompozycje, stosując przy ich powstawaniu różne materiały. Związek z Andrzejem Urbanowiczem oraz powstanie Grupy Oneiron to dla artystki początek fascynacji filozofią wschodnią, buddyzmem i teoriami C.G. Junga. Od lat 80. XX wieku mieszka i pracuje w Przesiece na Dolnym Śląsku.

Nowe nabytki 54 Nowe nabytki 55 Nowe nabytki 56

Nowe nabytki 57 Nowe nabytki 58

Share on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn