Kup bilet
Stała

Laboratorium przestrzeni teatralnych. Przeszłość w teraźniejszości

#
  • Muzeum Śląskie w Katowicach
    ul. T. Dobrowolskiego 1
  • zobacz na mapie
  • Typ wystawy: Stała
  • Kurator wystawy:
    Sylwia Ryś
  • Absolwentka kulturoznawstwa na Uniwersytecie Śląskim w Katowicach (1989-1993). Od 1993 r. związana z Muzeum Śląskim, obecnie pracuje na stanowisku kustosza. W Centrum Scenografii Polskiej zajmuje się projektami badawczymi, wystawienniczymi i edukacyjnymi. Autorka licznych wystaw i publikacji. Specjalizuje się w historii teatru i recepcji przemian w rozwoju przestrzeni scenicznej, architektury budynku, kostiumu i dekoracji
  • Kurator wystawy:
    Agnieszka Kołodziej-Adamczuk
  • Absolwentka Historii Sztuki na Wydziale Nauk Humanistycznych KUL. Ukończyła Podyplomowe Studium Filologii Polskiej KUL, Podyplomowe Studium Teatrologiczne przy Instytucie Filologii Polskiej KUL oraz studia podyplomowe w Katedrze Scenografii na Wydziale Malarstwa ASP w Krakowie. Kustosz Muzeum Śląskiego w Katowicach, autorka artykułów poświęconych przestrzeni teatru i polskiej awangardzie XX wieku.

Wystawa prezentuje najbardziej znaczące dokonania teatru europejskiego, począwszy od jego antycznych korzeni, na poszukiwaniach sceny współczesnej kończąc. Kompozycja ekspozycji opiera się na koncentrycznym układzie dwóch następujących po sobie modułów. W pierwszym zaprezentowaliśmy makiety i wizualizacje ukazujące przeobrażenia przestrzeni teatralnych, w drugim prace ze zbiorów Muzeum, które stanowią przykład zastosowania modeli historycznych na polskiej scenie.

Wystawa zachęca widzów do aktywnego uczestnictwa, proponując nieskończoną ilość możliwych ścieżek zwiedzania, a dzięki nawiązaniu do idei laboratorium przyciąga uwagę odbiorcy i pobudza wyobraźnię.

Umieszczone pośrodku ekspozycji modele przestrzeni teatralnych obrazują podstawowe zmiany, jakie zaszły w relacji między sceną a widownią. Prezentacje multimedialne, skupione w wewnętrznym kręgu wystawy, przekazują wiedzę historyczną uzupełnioną wybranymi zagadnieniami antropologicznymi. Zgromadzone tu archiwalia obrazują rozwój i przeobrażenia  przestrzeni scenicznych, a także charakteryzują rolę człowieka jako twórcy, uczestnika i odbiorcy widowiska. Natomiast znajdujące się w drugim kręgu projekty, szkice, rysunki, obrazy, a także kostiumy i makiety odsłaniają współczesny obraz budowania idei teatralnych.

Wystawę otwierają zagadnienia związane z teatrem antycznej Grecji i Rzymu. Przybliżają one jego ewolucję – od miejsca w przestrzeni otwartej i wyznaczenia sceny oraz widowni do budynku zlokalizowanego w zabudowie miejskiej. W następnym module ekspozycji widzowie poznają odmiany teatru średniowiecznego, a także kolejne odsłony dramatu liturgicznego – początkowo odgrywanego w kościołach, a z czasem przeniesionego na rynki miast. Założenia renesansu reprezentują na wystawie zarówno unikatowa forma sceny epoki elżbietańskiej, jak i wyrastający z odrodzonych idei antyku teatr Olimpico, w którym widz może dostrzec prawzór pudła scenicznego.

Kolejny obszar wystawy, poświęcony teatrowi barokowemu, który kształtował się w przestrzeniach zamkniętych i związany był z rozwojem systemu kulis, łączy się z zagadnieniami doby romantyzmu i początku XIX.

Przełomowym sektorem ekspozycji jest moduł nawiązujący do odejścia od sposobów kształtowania przestrzeni teatralnej w poprzednich epokach. Jako reformator sceny polskiej ukazany został tu Stanisław Wyspiański, który zbudował podwaliny sceny narodowej i nowoczesnej formy w sztuce.

W dalszej części skupiliśmy się na źródłach teatru przestrzeni, nawiązując do zjawisk wielkiej reformy teatru, fundamentalnych dla zrozumienia współczesności. Teatr narracji plastycznych, w którym nośnikiem znaczeń i emocji jest nie słowo, a obraz, otwiera kolejny rozdział wystawy – poświęcony rozkwitowi polskiej awangardy po 1956 roku, który reprezentują m.in. prace Józefa Szajny. Przestrzeń ekspozycji zamykają dzieła Jerzego Gurawskiego, będące zapisem koncepcji zmiennych układów przestrzeni, które twórca zrealizował w teatrze Jerzego Grotowskiego, a jednocześnie nawiązujące do inicjującego wystawę starożytnego kręgu orchestry.

Wystawa tworzy historyczną opowieść o sposobach kształtowania przestrzeni teatru, a także o kontekstach kulturowych wynikających z ewolucji świadomości człowieka i jego relacji z otaczającym go światem. Uproszczona kompozycja, z punktem centralnym otoczonym dwoma kręgami, podkreśla znaczenie rytmu – wystawa to otwarta partytura, zapisywana za każdym razem od nowa, przez każdego widza samodzielnie. Ideę ekspozycji w pełni oddają słowa Denisa Bableta, który w książce Rewolucje sceniczne XX wieku tak podsumowuje swoje rozważania dotyczące przemian scenicznych ostatniego stulecia: „Teatr dzisiejszy nie zrywa z przeszłością, nawet jeśli ją kwestionuje”.

Kuratorki wystawy: Sylwia Ryś, Agnieszka Kołodziej-Adamczuk

Share on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn
Kup bilet