A A A
PL co funded by VERTICAL RGB POS

Mapowanie percepcji. Projektowanie narracji inkluzywnych w przestrzeniach muzealnych

Projekt „Mapowanie percepcji. Projektowanie narracji inkluzywnych w przestrzeniach muzealnych” dotyczy badań nad autoidentyfikacją grup marginalizowanych oraz ich reprezentacją w narracjach muzealnych. Działania badawcze dotyczą relacji między percepcją, językiem i przestrzenią, odnosząc się do zagadnień z zakresu komunikacji, dostępności, projektowania inkluzywnego i edukacji. Na podstawie badań konstruowany jest model narracji inkluzywnej – „Szlak Dźwięku i Obrazu Góreckiego/Dobrowolskiego” oraz model „Muzeum 3:2”. Szczegółowe informacje znajdują się w dokumentacji naukowej projektu.

„Szlak Dźwięku i Obrazu Góreckiego i Dobrowolskiego” istnieje w przestrzeni fizycznej i cyfrowej. W przestrzeni fizycznej inspirowany jest antropologią Tima Ingolda, w przestrzeni cyfrowej stanowi rodzaj „przedłużenia zmysłów” w rozumieniu specyfiki komunikacji medialnej Marshalla Mc Luhana.  Jest obszarem eksploracji, badań, edukacji, a dla projektantów rodzajem „inkubatora pomysłów” w zakresie dostępności. Jego celem jest otwarcie na dyskusję, spotkanie, otwarcie się na inne perspektywy interpretacji miasta i dziedzictwa kulturowego.  
Ścieżkom dostępnym w formie dźwiękowej i wizualnej towarzyszy program badawczy, edukacyjny oraz przewodnicki. Środowisko zbudowane wokół szlaku pozwala na prowadzenie zajęć edukacyjnych, badań nad przestrzenią, warsztatów z ekologii dźwięku i percepcji sensorycznej. To sieć ścieżek, które łączą miasto z muzeum, a muzeum z siecią instytucji partnerskich ICOM. Szlak tworzy pewnego rodzaju cyfrowe i fizyczne „elementarium”.  Narracja konstruowana jest z udziałem ludzi o różnych sposobach doświadczania zmysłowego, korzystających z odmiennych mediów, splotu wielu perspektyw, interpretacji i sposobów doświadczania kultury.
Działania związane ze szlakiem są w procesie rozwoju, udostępniane na kolejnych etapach w celu konsultacji, sprawdzania, dyskusji w różnych obszarach społecznych.

SZLAK DŹWIĘKU I OBRAZU GÓRECKIEGO/DOBROWOLSKIEGO jest zaproszeniem do  uważnych spacerów, podczas których skoncentrujemy się na słuchaniu lub patrzeniu. Rodzaj koncentracji, język, zmysły decydują o tym, jak interpretujemy miasto. 

Z takim doświadczeniem zapraszamy Was do Muzeum Śląskiego, w którym opowiadamy o historii, przestrzeni i sztuce.

Projekt skierowany jest do szerokiego grona odbiorców, tworzony z ludźmi i dla ludzi. Wejście w inną perspektywę uczy empatii, zrozumienia osób, które funkcjonują obok nas. 

Dla osób zainteresowanych projektowaniem będzie to rodzaj laboratorium, przestrzeń spotkań, testów, dyskusji.

Dla artystów Szlak może być inspiracją do tworzenia interwencji w przestrzeni miasta i okazją do refleksji nad ich dostępnością.

Dostępność do kultury jest prawem człowieka, dlatego doświadczenia proponowane w ramach Szlaku to również lekcja demokracji.

Cegła/Kamień/Stal

Na szlaku znajdziemy trzy symbole przypisane do tras. Symbole kierują naszą uwagę w stronę materiałów, materii, podstawowych elementów, z których zbudowane jest miasto. Każdy z nich ma inną temperaturę, fakturę, inaczej odbija światło, wydaje inny dźwięk. Są częścią środowiska, w którym się poruszamy. W Szlaku pozwalają zorganizować zwiedzanie konkretnych miejsc, budynków i związanych z nimi  narracji.

Dźwięk i Obraz 

Muzeum Śląskie znajduje się na skrzyżowaniu ulic Góreckiego i Dobrowolskiego. 

Henryk Mikołaj Górecki był kompozytorem, Tadeusz Dobrowolski- historykiem sztuki oraz inicjatorem kolekcji malarstwa w Muzeum Śląskim. Czy symboliczne położenie tworzy jej genius loci? Idea szlaku powstała z wielu lat praktyki, spotkań, rozmów, szukania różnorodności, która ludzi łączy i wzbogaca, a nie dzieli. Przewodnikami są tutaj osoby widzące i niewidome, słyszące i Głuche. Szlak łączy perspektywy, żeby je lepiej zrozumieć i zaprosić do dyskusji na temat współbycia. 

Ścieżki zwiedzania zostały przygotowane przy współpracy z artystami i pasjonatami:

  • Marcinem Dymiterem – muzykiem poruszającym się w kręgu elektroniki, field recordingu i muzyki improwizowanej, pomysłodawcą i kuratorem – wspólnie z Marcinem Barskim – projektu „Polish Soundscapes”, pierwszej polskiej wystawy prezentującej zjawisko field recordingu, współtwórcą Instytutu Pejzażu Dźwiękowego, autorem “Notatek z terenu” nominowanych do Nagrody Literackiej Gdynia 2022.
  • Zbigniewem Rokitą – reporterem, redaktorem, specjalizującym się w problematyce międzynarodowej i Górnego Śląska. Jest autorem książek reporterskich Kajś. Opowieść o Górnym Śląsku (wyróżnionej Nagrodą Literacką Nike oraz Nike Czytelników, nominowanej do Literackiej Nagrody Europy Środkowej Angelus, przełożonej na język śląski), Odrzania. Podróż po ziemiach odzyskanych oraz Królowie strzelców. Piłka w cieniu imperium (przełożonej na język ukraiński i czeski; spektakl na jej podstawie wystawiono w Teatrze Nowym w Zabrzu). Autor sztuk teatralnych: Nikaj (Teatr Zagłębia), Weltmajstry (Teatr Korez) oraz Kocham Cię proszę pana (Teatr Korez). Kibic Piasta Gliwice. Pochodzi z Gliwic, mieszka w Katowicach. 
  • Krzysztofem Wostalem – dziennikarzem, informatykiem, pedagogiem, osobą głuchoniewidomą zaangażowaną w działania na rzecz dostępności, prezesem Fundacji “Transgresja”, autorem książki “Życie w zachwycie” (wspólnie z Agnieszką Majnusz) przedstawiającej świat z perspektywy osoby głuchoniewidomej. 
  • Rafałem Bołdysem – Głuchym aktorem, aktywistą, tłumaczem języka migowego zaangażowanym w dokumentację śląskiego języka migowego. Zawodowo związany z Siecią Badawczą Łukasiewicz – AI, gdzie uczestniczy w projektach dotyczących dostępności cyfrowej oraz rozwoju technologii wspierających komunikację osób Głuchych, w tym rozwiązań opartych na sztucznej inteligencji (m.in. Avatar2PJM, Dostępna Książka, Laboratorium Doświadczeń Sensorycznych). Równolegle rozwija działalność artystyczną jako aktor. Występował m.in. w spektaklu „Romeo i Julia”.
  • Kają Kosowską– niewidomą pianistką wyróżniającą się słuchem absolutnym, laureatką m.in. Estrady Młodych 42. Festiwalu Pianistyki Polskiej w Słupsku, na swoim koncie ma wiele recitali solowych oraz występów z takimi orkiestrami, jak Sinfonietta Cracovia, Narodowa Orkiestra Symfoniczna Polskiego Radia w Katowicach, Filharmonia Zabrzańska.
  • Grzegorzem Kozłowskim – prezesem Fundacji Osób Słabosłyszących Fonis, osobą głuchoniewidomą zaangażowaną w działania na rzecz rozwoju dostępności akustycznej, aktywistą, człowiekiem dialogu.
  • Michałem Justyckim– Głuchym artystą, kuratorem, malarzem i edukatorem, przewodnikiem po kulturze Głuchych, autorem słownika sztuki w językach migowych.
  • Michałem Spurgiaszem – historykiem pasjonującym sie kulturą Śląska, Japonii, zaangażowanym w projekty dotyczące dziedzictwa kulturowego.
  • Pawłem Koniecko– muzealnikiem pochodzącym z sąsiadujących z Muzeum Śląskim Bogucic, narratorem.
  • Dariuszem Lisińskim – Głuchym malarzem, karykaturzystą, ilustratorem. 

Autorką koncepcji jest Dagmara Stanosz – antropolożka dla której na osiedlu Gwiazdy sąsiadującym z Muzeum mają początek linie  podróży, spotkań, badań inspirowanych min. antropologią Tima Ingolda.

Autorką grafik i piktogramów  jest Zosia Paśnik – absolwentka Akademii Sztuk Pięknych w Katowicach, autorka projektów dotyczących ekologii dźwięku. 

Nad programistyczną częścią projektu strony czuwała Nadia Tumidajska – programistka. 

Animacje przygotowali:Kacper Mutke i Michał Urbański (Tajny Projekt)