Od momentu restytucji w 1984 roku Muzeum Śląskie w Katowicach prowadzi różnorodną działalność edukacyjną. Punktem wyjścia naszych działań są nie tylko wystawy stałe i czasowe organizowane w muzeum, ale też misja propagowania szeroko rozumianego dziedzictwa kulturowego i historycznego. Liczne zajęcia realizowane są w formie lekcji i warsztatów dla dzieci i młodzieży oraz różnorodnych wydarzeń dla odbiorców dorosłych. Naszym gościom proponujemy udział w wykładach, spotkaniach i dyskusjach, ale też seanse filmowe, spektakle teatralne, koncerty.
Prace związane z organizacją działań edukacyjnych obejmują współpracę ze szkołami, bibliotekami, stowarzyszeniami, komórkami obsługującymi placówki oświatowe oraz indywidualne konsultacje z nauczycielami.
Prowadzimy też działania, których celem jest uczynienie z muzeum miejsca przyjaznego dla osób z niepełnosprawnościami. W muzeum odbywają się zajęcia dla dzieci i dorosłych z dysfunkcjami intelektualnymi, autyzmem, wykluczonych społecznie.
Edukacja z Muzeum Śląskim to wspaniała przygoda!
REZERWACJA ZAJĘĆ:
Lekcje muzealne prowadzone w Galerii polskiej sztuki nowoczesnej 1800–1945
Czym różni się portret od autoportretu? Czy rekwizyty mówią nam coś o osobie portretowanej? Czy można namalować pejzaż w mieście? Czy kwiaty mogą znaleźć się na obrazie z martwą naturą? Zajęcia poprzez zabawę wprowadzają w tematykę malarstwa. Ich celem jest przybliżenie uczestnikom podstawowych gatunków malarskich. Rozmowom przy dziełach sztuki o różnorodnej tematyce towarzyszą aktywności, takie jak układanie puzzli z dziełami sztuki i kolorowanie wybranych reprodukcji ze zbiorów muzeum.
Lekcje muzealne prowadzone na wystawie Poza Edenem. Sztuka współczesna ze zbiorów Muzeum Śląskiego w Katowicach
Jakich przedmiotów można użyć do stworzenia obrazu? Co inspiruje artystów współczesnych? Czy stare drzwi, pralka lub lodówka mogą być prezentowane na wystawie muzealnej? Poprzez zabawę i kreatywne ćwiczenia uczestnicy poznają wybrane dzieła z czasowej wystawy sztuki współczesnej Poza Edenem. Dzieci dowiedzą się, co stanowiło inspirację dla artystów, którzy tworzyli swoje prace na desce, płótnie czy papierze – ale czy tylko na takich materiałach? Podczas lekcji poznamy najciekawsze dzieła, które powstały przy użyciu nietypowych przedmiotów i spróbujemy wspólnie rozwikłać zagadkę „co artysta miał na myśli?”.
Lekcje muzealne prowadzone w Galerii plastyki nieprofesjonalnej
Kogo można spotkać wśród węglowych skał w kopalni? Co znajduje się w podwodnym pałacu Utopka? Jaka jest tajemnica Meluzyny? Uczestnicy zajęć przenoszą się w świat wyobraźni i wsłuchują w śląskie baśnie czytane i opowiadane przez edukatora. Dzięki oddziaływaniu przestrzeni – zajęcia odbywają się w otoczeniu obrazów przedstawiających krajobraz i kulturę regionu – na wiele sposobów poznają tradycyjne opowieści z regionu, na przykład o Skarbniku, Utopku i Meluzynie. Pod koniec zajęć każde z dzieci wykonuje ilustrację do usłyszanej baśni.
Lekcje muzealne prowadzone na wystawie Światło historii. Górny Śląska na przestrzeni dziejów
Jakie przedmioty pomagają nam poznać historię naszej rodziny? Czym jest legenda? Kto zna się na tradycjach i strojach regionalnych? Kto wydobywa „skarby z ziemi”? Zajęcia pomagają zrozumieć oś czasu i postęp, a także tłumaczą rolę archeologa, etnologa i historyka w opisie wydarzeń i życia minionych lat. Zajęcia kończą się ręcznym kolorowaniem reprodukcji starej pocztówki.
Lekcje muzealne prowadzone w przestrzeni edukacyjnej Na tropie Tomka
Gdzie rośnie pieprz? Kto żyje w tipi? Czy sny mogą być prawdziwe? Odpowiedzi można odnaleźć w zabytkowym budynku Stolarni, skąd trafimy do świata niezwykle poczytnych powieści autorstwa Alfreda Szklarskiego. Inspirując się postacią Tomka Wilmowskiego, młodego bohatera powieści Alfreda Szklarskiego, zaprojektowano miejsce, w którym odkrywamy świat za pomocą zmysłów i twórczych wyzwań. Dzieciom, które staną przed koniecznością rozwiązania zagadki, gdzie zniknął Tomek, w poszukiwaniach pomoże edukator.
Lekcje muzealne prowadzone w Gwarku
Co by było, gdyby, konie w kopalni zastąpić smokami? Czy rewolucja przemysłowa w ogóle by wybuchła? Opowiemy historię rozwoju górnictwa półżartem, półserio. Cofniemy się do czasów przed wynalezieniem maszyny parowej. Dowiemy się jak wyglądała praca w kopalni w tamtych czasach i kim byli najważniejsi pomocnicy górników.
Lekcja obejmująca zwiedzanie wszystkich wystaw stałych
Po co przychodzimy do muzeum? Dlaczego nasze muzeum jest pod ziemią? Czy w Muzeum Śląskim można znaleźć kość mamuta? Czy ściereczka wystarczy, aby wyczyścić dzieło sztuki? Czy wszystkie rzeczy na wystawach są oryginalne? W trakcie pierwszej wizyty w muzeum uczestnicy poznają tajemnice działania tej instytucji. Zajęcia mają formę spaceru po poszczególnych ekspozycjach, uzupełnionego o kartę ćwiczeń. Dzięki aktywnej formie zwiedzania uczniowie poznają różne typy wystaw – sztuki, historii, scenografii, stałe i czasowe. Dowiadują się, czym jest oryginalny eksponat, a czym replika, poznają zasady zwiedzania muzeum i pomysły na eksplorowanie tej przestrzeni.
Lekcje muzealne prowadzone w Galerii polskiej sztuki nowoczesnej 1800–1945
W trakcie zajęć uczniowie mają wyjątkową okazję, aby przyjrzeć się dziełom malarzy, których znają z podręczników szkolnych, takich jak Jan Matejko czy Jacek Malczewski. W trakcie spotkania z oryginalnym dziełem sztuki uczestnicy zajęć odkrywają tajniki warsztatu malarskiego artystów i poznają wybrane historie z ich życia. Dzięki twórczym, aktywizującym wyobraźnię ćwiczeniom dzieci mają okazję do emocjonalnego przeżywania sztuki, która – mamy nadzieję – stanie się im wtedy bliższa niż pokazywana w podręcznikach za pomocą reprodukcji.
Lekcja jest spotkaniem z ważnymi dla sztuki i kultury polskiej dziełami sztuki i artystami, takimi, jak Jan Matejko czy Aleksander Gierymski. Dzieci, obcując w galerii z obrazami znanych mistrzów, kształtują umiejętności uczestniczenia w kulturze polskiej, rozwijają zdolności dostrzegania wartości: prawdy, dobra, piękna, szacunku dla człowieka i kierowania się tymi wartościami. Zajęcia dotyczą malarstwa portretowego, uczniowie dowiedzą się, czy detale namalowane na obrazach mówią coś o osobach portretowanych? Czy każdy portret opowiada jakąś historię? Czym różni się portret od autoportretu? Poprzez pracę w grupach z kartami pracy, uczniowie przyjrzą się postaciom przedstawionym na obrazach, ich strojom, gestom, przedmiotom i emocjom.
Rozmowom przy dziełach sztuki towarzyszą również inne aktywności, np. układanie puzzli z dziełami sztuki.
Lekcje muzealne prowadzone na wystawie Poza Edenem. Sztuka współczesna ze zbiorów Muzeum Śląskiego w Katowicach
Co jest ważniejsze – piękny rysunek czy genialny pomysł? Dlaczego niektórzy artyści lubią szokować? Kiedy pomysł staje się dziełem sztuki? Podczas tej lekcji przekonasz się, że sztuka współczesna to nie tylko obrazy i rzeźby, ale przede wszystkim pomysły, emocje i pytania, które pobudzają wyobraźnię. Wspólnie odkryjemy, czym jest konceptualizm, co inspiruje współczesnych twórców i jak patrzeć na sztukę bez obawy, że „czegoś nie zrozumiemy”. Podczas spotkania przekonamy się, że w sztuce liczy się nie tylko talent, ale też odwaga, ciekawość i pomysł!
Lekcje muzealne prowadzone na wystawie Światło historii. Górny Śląska na przestrzeni dziejów
Dlaczego duże miasta rozwijały się na Śląsku? Dlaczego górnicy nosili wąsy? Kto mieszkał w familoku? Na obiad karmidle czy rolada? Celem zajęć jest zapoznanie uczniów zarówno z przestrzeniami istotnymi dla kultury Górnego Śląska: domem, kopalnią, jak i znaczeniem rodziny. Uczniowie słuchają opowieści o początkach górnictwa oraz o tym, jak jego rozwój wpłynął na krajobraz Śląska. W czasie zajęć poznają także specyfikę pracy w kopalni, zwyczaje w niej obowiązujące, niebezpieczeństwa, jakie czyhały na górników i dowiadują się, jak odreagowywali stres z tym związany. Zajęcia kończą się grą typu memory dotyczącą Śląska.
Lekcje muzealne prowadzone w Galerii śląskiej sztuki sakralnej
Podczas trwania zajęć odwiedzimy dwie galerie: wystawę Światło historii. Górny Śląsk na przestrzeni dziejów oraz przestrzeń Galerii śląskiej sztuki sakralnej. Na podstawie repliki rotundy św. Mikołaja dowiemy się o różnicach architektonicznych stylu romańskiego i gotyckiego. Odpowiemy na pytania: dlaczego w gotyckich dziełach pojawia się wiele tajemniczych stworzeń, do czego w klasztornych skryptoriach służyły gęsie pióra oraz dla kogo dana przestrzeń była zarezerwowana – dla duchownych, rycerzy, czy może dla króla? Opowiemy o skryptoriach klasztornych, gdzie przepisywano księgi. Prowadzący zaprezentuje kartę pergaminu, kopię karty średniowiecznej księgi oraz gęsie pióro służące do pisania.
Lekcje muzealne prowadzone w przestrzeni edukacyjnej Na tropie Tomka
Podczas aktywnego zwiedzania w grupach i przy wykonywaniu różnorodnych, angażujących intelekt i zmysły ćwiczeń z kart zadań, uczestnicy poznają kulturę ludzi zamieszkujących m.in. afrykańską sawannę, północnoamerykańskie stepy czy azjatycką Syberię. Poznają przyrodę, która otacza ich domostwa, na przykład zapachy, które można poczuć w amazońskiej dżungli, wysłuchają pradawnej aborygeńskiej opowieści, odszyfrują tajemne znaki Apaczów.
Lekcje muzealne prowadzone w Gwarku
Woda, ciepło, para. Jak stary wynalazek znalazł w końcu zastosowanie w praktyce. W pięknie zrewitalizowanej łaźni opowiemy o działaniu maszyny parowej i jej wpływie na rozwój przemysłu i ludzkości. Zobaczymy również najdłużej działającą maszynę parową.
Lekcje muzealne prowadzone w Galerii polskiej sztuki nowoczesnej 1800–1945
Czy na obrazie można łączyć kilka perspektyw? W jaki sposób forma obrazu może wiązać się z treścią? Dokonujemy prób interpretacyjnych na przykładach oryginalnych dzieł sztuki. W kontekście epoki analizujemy kolorystykę i kompozycję. Uczestnicy w kilkuosobowych grupach przeprowadzają analizę wybranych dzieł. Lekcja pomaga w przygotowaniu do analizy dzieła sztuki podczas szkolnych egzaminów. Daje też narzędzia do samodzielnego wyciągania wniosków na temat dzieł sztuki.
Jak działa symbol w malarstwie? Czy obrazy impresjonistów powstawały w pracowniach? Dlaczego na secesyjnych płótnach dominuje falista linia? Celem zajęć jest przybliżenie uczestnikom najważniejszych nurtów i kierunków występujących w sztuce polskiej w latach 1800–1945: od ich powstania, przez cechy charakterystyczne, po przedstawicieli poszczególnych z nich. Uczestnicy otrzymają karty pracy i w kilkuosobowych grupach samodzielnie odszukają obrazy należące do danego nurtu bądź kierunku, rozwiązują ćwiczenia z nimi związane, na przykład łączące malarstwo z literaturą. Spotkanie zakończone jest krótką zabawą – memory.
Lekcje muzealne prowadzone na wystawie Poza Edenem. Sztuka współczesna ze zbiorów Muzeum Śląskiego w Katowicach
Na przykładzie wybranych dzieł w przestrzeni wystawy sztuki współczesnej uczniowie dowiedzą się, jak przeprowadzić analizę dzieła sztuki. Zastanowią się nad treścią, częścią formalną (kolorystyka, kompozycja, światłocień) oraz kontekstem powstania. W trakcie lekcji uczniowie sami przeprowadzą analizę, a pomocne w tym będą karty pracy. Udział w lekcji daje uczniom narzędzia do samodzielnego wyciągania wniosków i interpretowania dzieł sztuki.
Lekcje muzealne prowadzone na wystawie Światło historii. Górny Śląska na przestrzeni dziejów
Dlaczego przemysł mógł rozwijać się na Górnym Śląsku? Kim był „śląski Steve Jobs”? Co to jest marka? Celem zajęć jest zapoznanie uczniów z różnorodnością kulturą Górnego Śląska i tym, co ją kształtowało na przestrzeniach wieków. Uczniowie mają szansę poznać początki górnictwa i sylwetki osób ważnych dla regionu. Dowiadują się, jak istotny dla regionu okazał się przemysł, który zmienił losy tego miejsca w sposób odczuwalny do chwili obecnej, a także jak ważną rolę w kulturze śląska odgrywa dom, rodzina, kopalnia i zwyczaje tam obowiązujące.
Lekcje muzealne prowadzone w Galerii śląskiej sztuki sakralnej
Dlaczego katedry gotyckie były tak wysokie? Dlaczego artyści w średniowieczu tworzyli anonimowo? Czego symbolem było złoto? Jak powstawały witraże? Dlaczego święci mają atrybuty? Celem zajęć jest spojrzenie na architekturę gotycką przez pryzmat bryły budynku, rzeźby, malarstwa i rzemiosła. Podczas zajęć w przestrzeni galerii uczniowie – na podstawie karty pracy i zgromadzonych eksponatów – poznają techniki i tematy średniowiecznej sztuki sakralnej.
Lekcje muzealne prowadzone w Gwarku
Kim był zecer? Na czym polegała jego praca? Jak wyglądało życie bez komputera i jak rozwój przemysłu zmienił oblicze drukarstwa?
Rewolucja przemysłowa i zmiany, jakie zaszły w jej wyniku w gospodarce. Wprowadzenie nowych maszyn, zmiany w strukturze społecznej. Jakie były przyczyny i wynalazki, jak zmieniła życie zwykłych ludzi, jakie były jej skutki globalne?
Podczas zajęć uczniowie poznają historię i znaczenie przemysłu zbrojeniowego, jako punkt wyjścia do rozważań o genezie i roli konfliktów militarnych i ich znaczeniu dla ludności cywilnej.
klasy I–VI, od 18.11.2026 do 18.12.2026
Dlaczego święty Mikołaj ma czerwoną czapkę, dlaczego święta Barbara jest patronką górników? Czy to prawda, że na jej cześć założono miasto Santa Barbara? Tego oraz innych ciekawostek będziesz mógł się dowiedzieć na zajęciach okazjonalnych Święci, czy tacy święci?.
Oferujemy zajęcia przystosowane do indywidualnych wymagań i możliwości konkretnej grupy,
Będziemy poznawać świat malarstwa, „zatapiając” się w nim różnymi zmysłami, uczestnicy będą mogli poznać wszystkie potrzebne artyście do namalowania obrazu materiały. Zajęcia, na których można odczuwać sztukę przy pomocy dotyku, przełamują barierę między obrazem a oglądającym.
Będziemy poznawać świat przemysłu w inny nieoczywisty sposób, poprzez dotykanie jego faktur. Doświadczymy różnorodności materii i ich właściwości. Opowiemy o przemyśle inaczej. Odkryjemy jego inną niewidoczną, na co dzień niedostrzegalną sferę – sferę sensoryczną.
Zapraszamy grupy z:
Język sztuki
Zajęcia warsztatowe poświęcone analizie wybranych dzieł sztuki ze zbiorów Muzeum Śląskiego w Katowicach. Historycy sztuki przedstawią na nich schemat przeprowadzania analizy dzieła sztuki. Wskażą, na co zwrócić szczególną uwagę, które informacje są kluczowe, jak daleko może być posunięta interpretacja. Zajęcia w części praktycznej pozwolą na aktywne włączanie się w omawianie dzieł, a chętni będą mieli możliwość przeprowadzenia analizy samodzielnie. Zostanie przybliżona twórczość artystów, których nazwiska można znaleźć w podręcznikach szkolnych, ale też mniej znanych, a bardzo ważnych dla rozwoju sztuki.
Na podstawie wybranych obrazów będzie można wspólnie zastanowić się nad treścią dzieł, kontekstem epoki, w której obraz powstał, i jego powiązaniami z innymi dziedzinami sztuki. Warsztaty obejmują też analizę kolorystyki, kompozycji, środków wyrazu artystycznego.
Tematy: