Jak region, którego tożsamość przez ponad 200 lat kształtowały węgiel i przemysł ciężki może stać się europejskim wzorem transformacji? O tym podczas szczytu klimatycznego opowie dr Łukasz Galusek, dyrektor Muzeum Śląskiego, w trakcie panelu zatytułowanego: „From Coal Dust to Light. Upper Silesia — A European Laboratory for the Energy Transition and Beyond”.

Europa ma już bogate doświadczenia w przekształcaniu dawnych regionów przemysłowych. Zagłębie Ruhry pokazało, jak wykorzystać poprzemysłowe dziedzictwo do tworzenia nowych przestrzeni kultury i życia miejskiego. Bilbao udowodniło, że kultura i architektura mogą stać się ważnymi czynnikami rozwoju gospodarczego. Z kolei Nord-Pas-de-Calais czy Asturia dają wyobrażenie, jak złożonym i długotrwałym procesem jest przebudowa regionów górniczych.

Na tym tle Górny Śląsk stanowi wyjątkowy przykład. Skala przemian, które dokonały się tu po 1989 roku, wykracza daleko poza rewitalizację terenów poprzemysłowych. Obejmuje równocześnie gospodarkę, przestrzeń miejską, edukację, naukę, kulturę, nowe technologie i społeczną tożsamość regionu.

Jednym z najbardziej czytelnych przykładów tej transformacji są Katowice i ich Strefa Kultury. Na terenie dawnej kopalni powstały Muzeum Śląskie, siedziba NOSPR i Międzynarodowe Centrum Kongresowe. W sąsiedztwie rozwijają się nowoczesne przestrzenie biznesowe i akademickie. Dawne tereny przemysłowe stają się częścią nowego ekosystemu gospodarczego i społecznego.

Szczególne miejsce w tej opowieści zajmuje Muzeum Śląskie. Jego podziemne galerie pokazują, że transformacja nie musi oznaczać zerwania z przeszłością. Dziedzictwu przemysłowemu można nadać nowe znaczenia. Co więcej, przemiana ta trwa nadal. Dawna kopalnia „Wieczorek” przekształcana jest w przestrzeń nowych technologii i przemysłu gamingowego, a dla terenów kopalni „Wujek” rozwijane są koncepcje związane z badaniami nad technologiami kosmicznymi.

Dlaczego o tym wszystkim warto mówić podczas światowego szczytu klimatycznego? Ponieważ transformacja energetyczna nie sprowadza się wyłącznie do zastępowania jednych źródeł energii innymi. Dla regionów przemysłowych oznacza konieczność przebudowy całego modelu rozwoju. Górny Śląsk ma w tej dziedzinie doświadczenia, którymi może się dzielić ze światem. Pokazuje, jak łączyć dziedzictwo z inwestycjami w wiedzę, kulturę, technologie i kapitał ludzki.

Cieszymy się, że Muzeum Śląskie może przedstawić tę historię na COP31 i włączyć doświadczenia naszego regionu do międzynarodowej dyskusji o przyszłości obszarów przemysłowych.